Sprzedajesz samochód firmowy? Możesz odzyskać VAT, ale uważaj na PIT!

Sprzedajesz samochód firmowy? Możesz odzyskać VAT, ale uważaj na PIT!

Poradnik Księgowe SOS dla jednoosobowych działalności gospodarczych. Stan prawny na 18 listopada 2026 r.

6 900 zł VAT do odzyskania – ile zostaje po PIT?

Przykład 1. Zakup za 123 000 zł brutto i sprzedaż po dwóch latach. Adam kupił auto osobowe w styczniu 2024 r. za 100 000 zł netto + 23 000 zł VAT. Jeździł nim służbowo i prywatnie, więc odliczył 11 500 zł VAT. W styczniu 2026 r. sprzedał auto w transakcji opodatkowanej. Z 60 miesięcy okresu korekty zostało 36, licząc od stycznia 2026 r. do grudnia 2028 r.

11 500 zł × 36/60 = 6 900 zł dodatkowego odliczenia VAT. Jeśli w danym rozliczeniu pełne 6 900 zł stanowi odrębny przychód i zwiększa podstawę podatku liniowego o tę kwotę, dodatkowy PIT wyniesie 1 311 zł. Korzyść z samej korekty po tym PIT wyniesie wtedy 5 589 zł.

Wyliczenie 5 589 zł pokazuje wariant dla samej korekty. W przypadku amortyzowanego auta Adama trzeba sprawdzić kartę środka trwałego. Kwota VAT ujęta w jego wartości początkowej nie spełnia warunku z art. 14 ust. 2 pkt 7f lit. a ustawy o PIT. Trzeba także ustalić, czy i w jakiej części odzyskany VAT był już kosztem podatkowym, oraz osobno policzyć dochód ze sprzedaży auta.

Spis treści

  1. Kiedy przysługuje korekta VAT i jak liczyć miesiące
  2. Ile VAT naliczyć od ceny sprzedaży
  3. Jak odzyskany VAT wpływa na PIT
  4. Amortyzacja, koszt sprzedaży i limity od 2026 r.
  5. Pełne rozliczenie na konkretnych liczbach
  6. Sprzedaż samochodu na ryczałcie
  7. Leasing, wykup, wycofanie i darowizna
  8. Składka zdrowotna
  9. Faktura, JPK_V7 i dokumenty do rozliczenia
  10. Podstawy prawne i źródła

Kiedy przysługuje korekta VAT i jak liczyć miesiące

Jeżeli czynny podatnik VAT używa samochodu zarówno w firmie, jak i prywatnie, art. 86a ustawy o VAT co do zasady pozwala odliczyć 50% VAT od nabycia. Gdy przedsiębiorca dokona opodatkowanej sprzedaży w okresie korekty, art. 90b przyjmuje na potrzeby tej korekty, że od miesiąca sprzedaży auto służy wyłącznie działalności gospodarczej. Dzięki temu można zwiększyć odliczenie za pozostałe miesiące.

  • Wartość początkowa powyżej 15 000 zł oznacza okres 60 miesięcy.
  • Wartość początkowa do 15 000 zł włącznie oznacza okres 12 miesięcy.
  • Pierwszym miesiącem jest miesiąc nabycia, importu lub oddania do używania, odpowiednio do sposobu pozyskania auta. Miesiąc sprzedaży wlicza się do pozostałego okresu.

Wzór przy standardowym odliczeniu 50% to nieodliczona połowa VAT od nabycia × liczba pozostałych miesięcy ÷ 60 albo 12. Przy działalności obejmującej również czynności zwolnione uwzględnij proporcję stosowaną przy odliczeniu, zgodnie z art. 90b ust. 5.

Przykład 2. To samo auto sprzedane w listopadzie 2026 r.

Przy zakupie ze stycznia 2024 r. okres kończy się w grudniu 2028 r. Od listopada 2026 r. zostaje 26 miesięcy. 11 500 zł × 26/60 = 4 983,33 zł korekty.

Przykład 3. Zakup i sprzedaż w tym samym roku

Auto kupiono w styczniu 2026 r. za 120 000 zł netto + 27 600 zł VAT. Odliczono 13 800 zł. Sprzedaż w listopadzie pozostawia 50 miesięcy. 13 800 zł × 50/60 = 11 500 zł korekty.

Przykład 4. Sprzedaż po zakończeniu okresu

Zakup w styczniu 2021 r., sprzedaż w listopadzie 2026 r. Okres skończył się w grudniu 2025 r. Korekta z art. 90b wynosi 0 zł. VAT należny od sprzedaży ustalasz według reguł dla tej transakcji.

Przykład 5. Auto o wartości początkowej 11 150 zł

Zakup w styczniu 2026 r. za 10 000 zł netto + 2 300 zł VAT. Nieodliczone 1 150 zł zwiększyło wartość początkową. Przy sprzedaży w czerwcu zostało 7 z 12 miesięcy. 1 150 zł × 7/12 = 670,83 zł.

Ile VAT naliczyć od ceny sprzedaży

Przy typowej sprzedaży krajowej firmowego samochodu przez czynnego podatnika VAT stawka wynosi 23% od całej podstawy opodatkowania. Odliczenie 50% przy zakupie nie zmniejsza podstawy sprzedaży. Dodatnią korektę ujmuje się po stronie VAT naliczonego. Jej wpływ na wpłatę lub zwrot zależy od całego rozliczenia za dany okres.

Przykład 6. Cena 80 000 zł netto

Kupujący płaci 98 400 zł brutto, z czego 18 400 zł to VAT należny. Przy korekcie 4 983,33 zł wpływ obu pozycji na rozliczenie VAT wynosi 13 416,67 zł, przed pozostałymi zakupami i sprzedażą.

Przykład 7. Cena 80 000 zł brutto

Przy stawce 23% kwota netto to 80 000 zł ÷ 1,23 = 65 040,65 zł, a VAT wynosi 14 959,35 zł. Przed uzgodnieniem ceny ustal z kupującym, którą kwotę wpisujecie do umowy.

Przykład 8. Zakup na fakturę VAT-marża albo od osoby prywatnej

Bez VAT naliczonego do odliczenia przy nabyciu nie ma kwoty do odzyskania w korekcie z art. 90b. Opodatkowanie późniejszej sprzedaży oceń odrębnie. Procedura marży wymaga spełnienia art. 120 ustawy o VAT, w tym warunków dotyczących nabycia w celu odsprzedaży. Zwolnienie z art. 43 ust. 1 pkt 2 wymaga wyłącznego wykorzystania do działalności zwolnionej oraz braku prawa do odliczenia przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu.

Jak odzyskany VAT wpływa na PIT

W księgach sprawdź dwie kwoty. Pierwsza to przychód ze sprzedaży auta. Jeżeli sprzedaż podlega VAT, przychodem w PIT jest co do zasady cena pomniejszona o VAT należny. Druga kwota to ewentualny przychód wynikający z odzyskania podatku naliczonego.

Art. 14 ust. 2 pkt 7f obejmuje dodatnią korektę w zakresie VAT nieujętego w wartości początkowej amortyzowanego środka trwałego lub dotyczącego innych składników wymienionych w przepisie. Art. 14 ust. 2 pkt 7d dotyczy natomiast odzyskanego VAT w części uprzednio zaliczonej do kosztów uzyskania przychodów. Jeżeli nieodliczony VAT wszedł do wartości początkowej, ustal również, jaka część została faktycznie rozliczona w kosztach i jak na rozliczenie wpływają odpisy oraz koszt sprzedaży. Jeden odzyskany podatek rozlicz tylko raz.

Przykład 9. VAT ujęty w wartości początkowej

Przy zakupie z przykładu 1 wartość początkowa wynosi zwykle 100 000 zł + 11 500 zł = 111 500 zł, jeśli nie było innych wydatków powiększających cenę nabycia. Z samego art. 14 ust. 2 pkt 7f lit. a nie wynika doliczenie całych 6 900 zł. Sprawdź art. 14 ust. 2 pkt 7d i dokumentację kosztów przed wpisaniem kwoty do KPiR.

Przykład 10. Jak działa skala podatkowa

Jeżeli 6 900 zł rzeczywiście podwyższa roczną podstawę i mieści się w całości w części opodatkowanej stawką 12%, PIT wzrasta o 828 zł. Gdy cała kwota wpada do części objętej stawką 32%, wzrost wynosi 2 208 zł. Przy podstawie przed korektą 118 000 zł, 2 000 zł przypada na 12%, a 4 900 zł na 32%, co daje łącznie 1 808 zł. Przy skali uwzględnij całą roczną podstawę, próg 120 000 zł i kwotę wolną.

Amortyzacja, koszt sprzedaży i limity od 2026 r.

Dla typowego nabytego samochodu osobowego będącego środkiem trwałym, przy skali lub liniowym, art. 24 ust. 2a ustawy o PIT każe odjąć od przychodu wartość początkową ograniczoną właściwym limitem i pomniejszoną o odpisy zaliczone do kosztów. Jeżeli prowadzenie działalności polega m.in. na oddawaniu takich samochodów do odpłatnego używania i dany samochód był w ten sposób oddawany, sprawdź wyjątek z art. 24 ust. 2b.

  • 225 000 zł dla samochodów elektrycznych i napędzanych wodorem.
  • 150 000 zł przy emisji CO₂ silnika spalinowego poniżej 50 g/km.
  • 100 000 zł przy emisji CO₂ równej 50 g/km lub wyższej. Emisję ustala się na podstawie danych centralnej ewidencji pojazdów.

Nowe limity dotyczą zasadniczo aut wprowadzonych do ewidencji od 1 stycznia 2026 r. Dla pojazdów wprowadzonych wcześniej art. 30 ustawy nowelizującej zachowuje dotychczasowe zasady. Istotna jest data wpisu do ewidencji. W leasingu operacyjnym odrębnie sprawdź limit dotyczący części opłaty stanowiącej spłatę wartości auta, również przy umowie zawartej przed 2026 r.

Przykład 11. Auto poniżej limitu

Wartość początkowa 111 500 zł, odpisy zaliczone do kosztów 44 600 zł, cena sprzedaży netto 80 000 zł. Przy limicie 150 000 zł koszt sprzedaży to 66 900 zł, a dochód ze sprzedaży wynosi 13 100 zł.

Przykład 12. Auto ponad limitem 100 000 zł

Wartość początkowa 180 000 zł. Samochód emituje 130 g CO₂/km i został wpisany do ewidencji w 2026 r. W kosztach ujęto 20 000 zł odpisów. Przy cenie 125 000 zł netto koszt sprzedaży to 100 000 zł − 20 000 zł = 80 000 zł, a dochód to 45 000 zł.

Przykład 13. Auto w ewidencji przed 2026 r.

Dla porównania przy tej samej wartości 180 000 zł, wpisie w 2025 r., starym limicie 150 000 zł i 30 000 zł odpisów zaliczonych do kosztów, koszt sprzedaży wynosi 120 000 zł. Przy tej samej cenie 125 000 zł netto dochód to 5 000 zł.

Ten sam temat w wersji wideo
Obejrzyj krótką rolkę Doroty Zakrzewskiej o sprzedaży samochodu firmowego.

Obejrzyj rolkę Doroty Zakrzewskiej o sprzedaży samochodu firmowego na TikToku

Pełne rozliczenie na konkretnych liczbach

Przykład 14. VAT i liniowy PIT w jednym rozliczeniu

Połączmy przykłady 2, 6 i 11. Kupujący płaci 98 400 zł. VAT należny to 18 400 zł, a dodatnia korekta to 4 983,33 zł. Dochód z samego zbycia wynosi 13 100 zł. Jeżeli w tej kalkulacji zwiększa podstawę podatku liniowego o pełną kwotę, PIT od dochodu ze sprzedaży wyniesie 2 489 zł. Jeśli analiza dokumentacji potwierdzi dodatkowo, że cała korekta stanowi osobny przychód, zwiększy on kalkulowany PIT o ok. 947 zł przed rozliczeniem pozostałych pozycji i ustawowymi zaokrągleniami. To dwie różne podstawy do sprawdzenia.

Sprzedaż samochodu na ryczałcie

Na ryczałcie odpłatne zbycie typowego ruchomego środka trwałego, jak firmowy samochód osobowy, co do zasady podlega stawce 3% zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 7 lit. f ustawy ryczałtowej. W przypadku prywatnego wykupu objętego art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT stawka 3% wynika z art. 12 ust. 1 pkt 7 lit. e ustawy ryczałtowej, co potwierdza interpretacja KIS dotycząca prywatnego wykupu. Od przychodu ze sprzedaży nie odlicza się niezamortyzowanej wartości auta. Jeżeli po analizie korekta VAT jest odrębnym przychodem z działalności, dobierz stawkę do podstawy powstania tego przychodu, bez automatycznego stosowania stawki sprzedaży pojazdu.

Przykład 15. 80 000 zł netto na ryczałcie

80 000 zł × 3% = 2 400 zł ryczałtu od sprzedaży przed ewentualnymi odliczeniami. Gdy kontrahent płaci 98 400 zł brutto przy VAT 23%, kwota VAT należnego 18 400 zł pozostaje poza przychodem ze sprzedaży.

Leasing, wykup, wycofanie i darowizna

W leasingu operacyjnym raty dokumentują korzystanie z pojazdu. Firmowy wykup stanowi odrębne nabycie. Przy jego późniejszej sprzedaży sprawdź VAT od faktury wykupowej i okres od wykupu. Mechanizm art. 90b nie obejmuje VAT z rat leasingu operacyjnego ani z paliwa i bieżących napraw.

Przykład 16. Wykup firmowy, potem sprzedaż

Wykup w styczniu 2026 r. za 8 000 zł netto + 1 840 zł VAT. Odliczono 920 zł. Wartość początkowa 8 920 zł mieści się w progu 15 000 zł. Przy opodatkowanej sprzedaży w kwietniu korekta wyniesie 920 zł × 9/12 = 690 zł.

Przykład 17. Wykup prywatny po leasingu firmowym

Wykup nastąpił w maju 2026 r. i auto od razu przeznaczono do majątku prywatnego. Jeżeli przy wykupie nie przysługiwało odliczenie i sprzedaż faktycznie nastąpi poza działalnością w rozumieniu VAT, oceń ją w VAT według tych okoliczności. W PIT sprzedaż przez leasingobiorcę w listopadzie 2026 r. pozostaje co do zasady przychodem z działalności na podstawie art. 10 ust. 2 pkt 4 i art. 14 ust. 2 pkt 19. Reguła sześciu lat ma zastosowanie do składników nabytych po 31 grudnia 2021 r. objętych tymi przepisami.

Przykład 18. Wycofanie samochodu z JDG

Auto wycofano w maju 2026 r. Sześć lat dla sprzedaży składnika wycofanego z działalności liczy się od 1 czerwca 2026 r. Przy sprzedaży pół roku później przychód zasadniczo pozostaje firmowy. W VAT samo wycofanie na cele osobiste lub darowizna mogą podlegać opodatkowaniu na podstawie art. 7 ust. 2, jeśli przysługiwało choć częściowe odliczenie od pojazdu lub jego części składowych. Darowiznę i późniejszą sprzedaż przez obdarowanego rozpatrz odrębnie.

Składka zdrowotna

Przychody określone w art. 14 ust. 2 pkt 1 i 19 ustawy o PIT oraz związane z nimi koszty co do zasady pomija się przy ustalaniu podstawy składki zdrowotnej. Na skali i podatku liniowym przedsiębiorca może wybrać ich uwzględnienie w rozliczeniu rocznym. Ryczałtowiec nie ma tej opcji. Jeśli korekta VAT stanowi odrębny przychód z innego przepisu, zbadaj ją według zasad dla tej kategorii przychodów.

Przykład 19. Próg zdrowotny na ryczałcie

Przychód z bieżącej działalności uwzględniany do składki to 55 000 zł. Za firmowy środek trwały przedsiębiorca otrzymuje dodatkowo 80 000 zł netto. Sama sprzedaż objęta art. 14 ust. 2 pkt 1 nie podnosi tej podstawy z 55 000 zł do 135 000 zł. Ewentualny odrębny przychód z korekty VAT oceń niezależnie.

Faktura, JPK_V7 i dokumenty do rozliczenia

VAT należny ewidencjonujesz z dokumentu sprzedaży. Dodatnią korektę z art. 90b ujmujesz w okresie sprzedaży, w ewidencji zakupów. Dla pojazdu będącego środkiem trwałym służą do tego pola K_44 i P_44, odpowiednio w części ewidencyjnej i deklaracyjnej. Dla pozostałych nabyć odpowiednie są pola K_45 i P_45. Zapis podeprzyj wewnętrznym dowodem z wyliczeniem. Dla typowej faktury sprzedaży samochodu osobowego sprawdź GTU_07 zgodnie z klasyfikacją CN i regułami danej ewidencji. Sposób wystawienia faktury dobierz do odbiorcy i obowiązujących Cię zasad KSeF.

Przykład 20. Ostatni miesiąc na korektę

Przy zakupie w styczniu 2024 r. i sprzedaży w grudniu 2028 r. z 60 miesięcy zostaje 1. Z nieodliczonych 11 500 zł rozliczysz 11 500 zł × 1/60 = 191,67 zł. Przy sprzedaży w styczniu 2029 r. okres jest już zamknięty.

  • Faktura zakupu lub wykupu i zapis pierwotnego odliczenia VAT.
  • Data nabycia, data wprowadzenia do ewidencji, wartość początkowa i suma odpisów zaliczonych do kosztów.
  • Dane o emisji CO₂, jeśli od nich zależy limit.
  • Cena netto lub brutto uzgodniona z kupującym, dokument sprzedaży i kalkulacja miesięcy pozostałych do końca okresu.
  • Forma opodatkowania JDG, dokumentacja ujęcia VAT w kosztach i dane potrzebne do rozliczenia składki zdrowotnej.

O firmowym i prywatnym wykupie przeczytasz także w poradniku Auto po wykupie – sprzedać czy darować?.

Podstawy prawne i źródła

Wyświetlenia artykułu: 25

Jesienne porządki w firmie 2026: 6 rzeczy do sprawdzenia przed zamknięciem roku

Jesienne porządki w firmie 2026: 6 rzeczy do sprawdzenia przed zamknięciem roku

Dorota Zakrzewska · Księgowe SOS · Stan prawny: 13 listopada 2026 r.

Wyświetlenia artykułu: 13

🍂 Jesienne porządki? W domu można jeszcze trochę poczekać. W firmowych dokumentach — już niekoniecznie! Zanim przyjdzie grudniowy pośpiech, warto przyjrzeć się kilku sprawom, które mogą mieć realny wpływ na rozliczenie 2026 roku. Bo dobre zamknięcie roku zaczyna się wtedy, gdy mamy jeszcze czas spokojnie sprawdzić dokumenty, wychwycić błędy i uniknąć niepotrzebnych dopłat.

Przygotowałam 6 punktów kontrolnych przed zamknięciem 2026 roku. Dotyczą przedsiębiorców prowadzących KPiR, rozliczających ryczałt, a w odpowiednich przypadkach również spółek i innych podmiotów prowadzących księgi rachunkowe. Przy każdym punkcie podpowiadam, co zrobić w praktyce.

✦ W SKRÓCIE: 6 rzeczy do sprawdzenia przed końcem roku

JPK dochodowe · środki trwałe · remanent · składka zdrowotna · straty podatkowe · niezapłacone faktury. Zapisz tę listę i sprawdź ją punkt po punkcie.

🍂 1. JPK dochodowe — sprawdź, czy Twoja księgowość jest gotowa

W 2026 roku wchodzimy w nowy etap raportowania ksiąg podatkowych. I uwaga: JPK dochodowe to nie to samo co miesięczny JPK_V7. Chodzi m.in. o struktury JPK_PKPIR, JPK_EWP, JPK_ST oraz JPK_KR_PD.

Kogo dotyczą zasady od 2026 roku? W uproszczeniu: podatników PIT i CIT zobowiązanych do przesyłania JPK_VAT co miesiąc (JPK_V7M), z uwzględnieniem szczególnych regulacji. Dla kolejnej grupy, w tym rozliczających VAT kwartalnie, obowiązki te przewidziano od roku rozpoczynającego się w 2027 r.

Prowadzący KPiR i ewidencję przychodów, których obowiązek obejmuje już 2026 rok, będą przekazywać odpowiednie pliki po zakończeniu roku, co do zasady w terminie złożenia zeznania. Dla prowadzących księgi rachunkowe obowiązują odrębne terminy. Nie warto więc zakładać, że każdy przedsiębiorca wysyła identyczny plik w identycznym dniu.

Ważna aktualizacja z listopada 2026 r.: rozporządzenie obowiązujące od 3 listopada przewiduje czasowe zwolnienie określonych podmiotów rozliczających CIT z obowiązków dotyczących elektronicznego prowadzenia i przesyłania ewidencji środków trwałych w strukturze JPK_ST_KR — dla lat podatkowych lub obrotowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2025 r., a przed 1 stycznia 2029 r. Nie należy mylić tego ze strukturą JPK_ST przewidzianą m.in. dla KPiR i ryczałtu.

Co zrobić teraz? Ustal, które struktury dotyczą Twojej firmy, sprawdź aktualizację programu księgowego i poprawność danych: dokumentów, kontrahentów, środków trwałych oraz rozliczeń. Samo „mamy program” nie oznacza jeszcze „mamy uporządkowane dane”.

🍂 2. Środki trwałe — czy ewidencja zgadza się z rzeczywistością?

Samochód, komputer, maszyna, urządzenie, wyposażenie wprowadzone do ewidencji… A teraz pytanie: czy wszystko, co widnieje w dokumentach, rzeczywiście nadal znajduje się w firmie?

Sprawdź, czy zakupione składniki majątku zostały prawidłowo ujęte, czy sprzedaż, likwidacja albo wycofanie zostały udokumentowane oraz czy amortyzacja naliczana jest zgodnie z przyjętymi zasadami. Zwróć uwagę również na środki trwałe w pełni zamortyzowane. Zerowa wartość netto nie oznacza automatycznie, że składnik należy wykreślić z ewidencji.

  • porównaj ewidencję środków trwałych z faktycznie posiadanym majątkiem;
  • sprawdź daty przyjęcia do używania, wartości początkowe i odpisy amortyzacyjne;
  • zweryfikuj sprzedaże, likwidacje, darowizny i wycofania z działalności;
  • uzupełnij brakujące dokumenty i wyjaśnij rozbieżności przed zamknięciem roku.

W spółkach prowadzących księgi rachunkowe trzeba dodatkowo pamiętać o właściwych zasadach inwentaryzacji wynikających z ustawy o rachunkowości. Sama ewidencja podatkowa nie zastępuje wszystkich obowiązków bilansowych.

🍂 3. Remanent na 31 grudnia — także wtedy, gdy wynosi zero

To temat, który wraca jak bumerang. „Pani Doroto, ale ja nic nie mam na stanie!”. I właśnie dlatego warto ustalić, czy remanent wynosi zero, czy tylko nikt go jeszcze nie zrobił.

Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów mają obowiązek sporządzić spis z natury na koniec roku podatkowego. Obejmuje on m.in. towary handlowe, materiały, produkcję w toku i wyroby gotowe — stosownie do charakteru działalności. Jeśli nie ma składników podlegających spisowi, należy prawidłowo udokumentować remanent zerowy.

Dlaczego to takie ważne? Ponieważ różnica między remanentem początkowym i końcowym wpływa na rozliczenie dochodu w KPiR. Kwota zapisana na arkuszu spisu może zmienić wynik podatkowy za cały rok.

Przykład: przedsiębiorca kupił materiały, ale część z nich nie została zużyta do 31 grudnia. Nie można udawać, że wszystko „zniknęło” tylko dlatego, że faktury zakupowe zostały zaksięgowane. Trzeba sprawdzić stan i właściwie go wycenić.

To zagadnienie dotyczy przede wszystkim zasad KPiR; nie należy automatycznie przenosić tego samego obowiązku na każdego ryczałtowca. Nie myl też rocznego spisu dla podatku dochodowego z odrębnym spisem dla VAT sporządzanym w szczególnych sytuacjach, np. przy likwidacji działalności.

🍂 4. Składka zdrowotna — czy po rozliczeniu rocznym będzie dopłata?

Kolejna niespodzianka, której nikt nie zamawia, a która potrafi przyjść wiosną: dopłata składki zdrowotnej. Warto zacząć ją szacować już teraz.

Przedsiębiorcy opodatkowani według skali, podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych co do zasady dokonują rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Porównuje się w nim kwotę należną za odpowiedni rok z kwotami rozliczonymi w trakcie roku.

Szczególnie uważnie powinni spojrzeć na liczby ryczałtowcy. W 2026 roku nadal istotne są progi przychodowe 60 000 zł i 300 000 zł. Przekroczenie progu w rozliczeniu rocznym może oznaczać konieczność dopłaty za wcześniejsze miesiące. Przy skali i podatku liniowym znaczenie mają natomiast zasady ustalenia rocznej podstawy od dochodu oraz składki minimalnej.

Co sprawdzić? Przewidywany przychód albo dochód roczny, miesięczne rozliczenia ZUS, ewentualne korekty oraz to, czy przekroczenie progu lub zmiana wyniku podatkowego nie wpłynie na roczną składkę. Rozliczenie za 2026 rok będzie następowało po zakończeniu odpowiedniego okresu, w dokumentach ZUS za kwiecień 2027 r. Im wcześniej oszacujesz wynik, tym mniejsze ryzyko zaskoczenia dopłatą.

🍂 5. Straty podatkowe z poprzednich lat — nie pozwól im przepaść

Czy firma miała stratę kilka lat temu? To jeszcze nie znaczy, że temat jest zamknięty. Stratę z danego źródła przychodów można co do zasady rozliczać w pięciu kolejnych latach podatkowych, na ustawowych zasadach.

Dla podatnika, którego rok podatkowy pokrywa się z kalendarzowym, 2026 rok jest ostatnim z pięciu lat na rozliczenie straty poniesionej w 2021 roku. Jeśli taka strata pozostała niewykorzystana, warto ją zweryfikować jeszcze przed sporządzeniem rozliczenia za 2026 rok.

Przepisy przewidują m.in. możliwość odliczania do 50% danej straty w poszczególnych latach albo jednorazowego odliczenia do 5 mln zł w jednym z pięciu lat, z dalszym rozliczeniem ewentualnej pozostałej kwoty według ustawowych zasad. Nie można też dowolnie mieszać źródeł przychodu.

Moja rada: przygotuj zestawienie strat z lat ubiegłych: rok powstania, pierwotna kwota, dotychczasowe odliczenia i pozostała część. Dopiero wtedy sprawdzaj, ile faktycznie można odliczyć w 2026 roku. W spółce, która ma rok podatkowy inny niż kalendarzowy, okres pięciu lat trzeba policzyć odpowiednio.

🍂 6. Ulga na złe długi — niezapłacona faktura to nie zawsze „tylko problem kontrahenta”

Na koniec temat, który potrafi boleć najbardziej: wystawiona faktura, wykazany przychód, naliczony podatek… i brak pieniędzy na koncie. Albo odwrotnie: koszt zaksięgowany, VAT odliczony, a faktura dostawcy nadal niezapłacona.

Przy uldze na złe długi istotny jest 90. dzień po terminie płatności, ale zasady nie są identyczne w VAT i podatkach dochodowych. W VAT wierzyciel może — po spełnieniu warunków ustawowych — skorygować podstawę opodatkowania i podatek należny. Z kolei dłużnik, który odliczył VAT z niezapłaconej faktury, może mieć obowiązek skorygowania VAT naliczonego.

W PIT i CIT również istnieją mechanizmy korekty dotyczące nieuregulowanych wierzytelności i zobowiązań z transakcji handlowych. Trzeba jednak osobno zweryfikować warunki, kwoty, terminy i to, czy płatność nastąpiła w całości czy w części.

  • przygotuj listę niezapłaconych faktur sprzedażowych i zakupowych;
  • sprawdź terminy płatności, a nie tylko daty wystawienia;
  • ustal, które należności i zobowiązania przekroczyły 90 dni;
  • sprawdź, czy odpowiednie korekty zostały już wykonane i czy późniejsze płatności zostały rozliczone.

Przy korekcie VAT po stronie sprzedawcy obowiązuje dodatkowo m.in. limit trzech lat liczonych od końca roku wystawienia faktury. Nie odkładaj weryfikacji starych należności bez końca.

✨ Mała lista kontrolna przed 31 grudnia 2026 r.

  • ✓ Ustal, czy i od kiedy dotyczą Cię obowiązki JPK dochodowego.
  • ✓ Uzgodnij ewidencję środków trwałych i wyjaśnij różnice.
  • ✓ Zaplanuj spis z natury na koniec roku, jeśli prowadzisz KPiR.
  • ✓ Oszacuj roczne rozliczenie składki zdrowotnej.
  • ✓ Sprawdź niewykorzystane straty, szczególnie stratę z 2021 r.
  • ✓ Przejrzyj rozrachunki i faktury niezapłacone ponad 90 dni.

Najważniejsze: nie każda z tych czynności dotyczy każdej firmy w identycznym zakresie. Inne zasady stosuje przedsiębiorca na ryczałcie, inne osoba prowadząca KPiR, a jeszcze inne spółka na pełnych księgach. Dlatego nie działaj „na skróty” — dopasuj listę do swojej formy opodatkowania i rodzaju ewidencji.

✦ Księgowe SOS podpowiada: jeśli choć przy jednym punkcie masz wątpliwość, warto wyjaśnić ją jeszcze przed końcem grudnia — zanim zacznie się gorący okres rozliczeń.

✦ Nie czekaj z porządkami do ostatniego dnia roku

Dobrego zamknięcia roku nie zaczyna się 31 grudnia — zaczyna się je trochę wcześniej. Wtedy jest jeszcze czas, żeby spokojnie sprawdzić dokumenty, policzyć podatki i wejść w 2027 rok bez zbędnego stresu. Czasem jeden telefon lub jedno sprawdzone zestawienie pozwalają uniknąć wielu późniejszych poprawek.

Jeśli chcesz upewnić się, że Twoja firma jest przygotowana do zamknięcia 2026 roku, zapraszam do kontaktu z Księgowym SOS. Księgowość po ludzku, bez chaosu i bez zgadywania. ✨

Dorota Zakrzewska
Family Company D.R. Zakrzewscy sp. z o.o. · Księgowe SOS


Źródła i podstawa informacji

Artykuł ma charakter informacyjny. Zastosowanie zasad do konkretnego podmiotu wymaga sprawdzenia jego sytuacji, formy opodatkowania i obowiązujących terminów.

NOWOŚĆ! Bezpłatny e-book „19 księgowych pułapek w spółce z o.o.” – pobierz już teraz

NOWOŚĆ! Bezpłatny e-book „19 księgowych pułapek w spółce z o.o.” – pobierz już teraz

Wyświetlenia artykułu: 44

Dorota Zakrzewska · KSIĘGOWE SOS · 4 listopada 2026 r.

✦ PREMIERA • NOWY BEZPŁATNY PORADNIK

19 księgowych pułapek w spółce z o.o. — mój prezent dla Ciebie!

Co zrobić, kiedy prezes płaci firmową kartą za prywatny zakup? Dlaczego na koncie jest mniej pieniędzy, niż zapłacił klient? Jak rozliczyć przelew do wspólnika bez dokumentu?

Właśnie z takich pytań powstał mój nowy 32-stronicowy e-book. Bez suchej teorii — za to z konkretnymi kwotami, praktycznymi przykładami, potrzebnymi dokumentami i schematami księgowań Wn/Ma.

Trzy sytuacje. Trzy pytania, które potrafią zatrzymać księgowanie.

01 ✦ PREZES

„Proszę zaksięgować to na mnie”

Prezes wydał 1 500 zł z firmowej karty na prywatny zakup. Czy powstaje koszt spółki, czy kwota do zwrotu?

02 ✦ E-COMMERCE

12 300 zł zapłacone. 11 931 zł na rachunku.

Co zrobić z prowizją operatora i jak nie rozpoznać przychodu dwukrotnie?

03 ✦ WSPÓLNIK

5 000 zł przelane. Dokumentu brak.

Pożyczka, zaliczka czy pieniądze do zwrotu? Najpierw ustal tytuł przelewu, potem wybierz konto.

Kwoty i scenariusze w poradniku służą jako przykłady modelowe inspirowane praktyką księgową.

Co jeszcze znajdziesz w środku?

W 19 rozdziałach pokazuję również rozliczenia zarządu i wspólników, operatorów płatności, VAT, KSeF, import, magazyn i środki trwałe. Przy przykładach wyjaśniam, jakie dokumenty są potrzebne, skąd bierze się ryzyko i jak może wyglądać modelowy zapis Wn/Ma.

Do tego otrzymasz listę kontrolną, mini-plan kont oraz wzór opisu przelewu — materiały, do których można wrócić podczas codziennej pracy.

Przeczytaj również na KSIĘGOWE SOS

Rozliczanie płatności PayU i Przelewy24 — księgowanie prowizji, wpływów i konta 249.

Wynagrodzenie wspólnika z art. 176 KSH — kiedy może pojawić się składka zdrowotna?

✧ TWÓJ PORADNIK CZEKA ✧

Pobierz bezpłatny e-book już teraz

Kliknij poniżej, dołącz do newslettera KSIĘGOWE SOS i potwierdź adres e-mail. Po potwierdzeniu automatycznie otrzymasz wiadomość z linkiem do całego PDF.

ODBIERZ BEZPŁATNY E-BOOK ›

Wiadomość potwierdzająca przyjdzie po angielsku. Kliknij w niej „Confirm your email”. Sam e-book otrzymasz już w polskiej wiadomości.

Dlaczego przygotowałam ten poradnik? Od 1997 roku pracuję z księgowością przedsiębiorców. Wiem, że czasami drobny przelew, brak opisu lub dokumentu może rozpocząć znacznie większy problem. Chcę pomóc zarządom i osobom odpowiedzialnym za dokumenty zadawać właściwe pytania, zanim pojawi się kosztowny błąd.

Dorota Zakrzewska
Family Company D.R. Zakrzewscy sp. z o.o.
Certyfikowane Biuro Księgowe · KSIĘGOWE SOS

Prowadzisz spółkę z o.o. i potrzebujesz profesjonalnego wsparcia? Nasze biuro obsługuje przedsiębiorców z całej Polski, także zdalnie. Poznaj Family Company.

Przykłady mają charakter edukacyjny i nie zastępują oceny dokumentów oraz indywidualnych okoliczności danej spółki.

Art. 176 KSH w 2026 roku: wynagrodzenie wspólnika, składka zdrowotna i podatki

Art. 176 KSH w 2026 roku: wynagrodzenie wspólnika, składka zdrowotna i podatki

Wyświetlenia artykułu: 38

Dorota Zakrzewska · Księgowe SOS
Opracowanie na podstawie źródeł sprawdzonych 21 listopada 2026 r.

Wynagrodzenie wspólnika na podstawie art. 176 Kodeksu spółek handlowych bywa przedstawiane jako prosty sposób wypłacania pieniędzy ze spółki bez składek. Takie uproszczenie pomija najważniejsze pytania: co wspólnik rzeczywiście wykonuje, na jakiej podstawie, w jakich warunkach i jak należy zakwalifikować otrzymane wynagrodzenie.

Prawidłowy zapis w umowie spółki jest dopiero początkiem analizy. Osobno trzeba ocenić obowiązki ubezpieczeniowe, PIT wspólnika, rozliczenie spółki oraz ewentualny VAT.

Przejdź do tematu: składka zdrowotna · PIT · CIT · estoński CIT · VAT · dokumentacja

1. Co rzeczywiście reguluje art. 176 KSH?

Przepis pozwala zobowiązać wspólnika spółki z o.o. do powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Ich rodzaj i zakres muszą zostać określone w umowie spółki.

„Niepieniężne” oznacza tutaj świadczenie wykonywane przez wspólnika. Wynagrodzenie otrzymywane w zamian może mieć postać pieniężną.

Wynagrodzenie przysługuje także wtedy, gdy sprawozdanie finansowe nie wykazuje zysku. Nie może jednak przewyższać cen lub stawek przyjętych w obrocie.

Jeżeli wprowadzenie obowiązku wymaga zmiany umowy spółki, trzeba przeprowadzić właściwą procedurę, obejmującą uchwałę i wpis zmiany do rejestru. Sama uchwała przyznająca wynagrodzenie nie zastępuje wymaganego postanowienia umowy. Przy zwiększeniu świadczeń wspólników trzeba również uwzględnić wymóg zgody wspólników, których zmiana dotyczy.

Warto pamiętać o art. 176 § 3: zbycie lub obciążenie udziału związanego z takim obowiązkiem zasadniczo wymaga zgody spółki, chyba że umowa stanowi inaczej.

Źródło: Kodeks spółek handlowych — art. 176, 246 i 255.

2. Jak ocenić rzeczywisty charakter świadczeń?

W praktycznej analizie proponuję zacząć od opisania konkretnego miesiąca współpracy. Co wspólnik zrobił? Co otrzymała spółka? Jak ustalono wynagrodzenie? Czy dokumenty pozwalają to odtworzyć?

Pomocne są następujące pytania:

  • Zakres obowiązków: czy można wskazać konkretne czynności, zamiast ogólnego „wspierania działalności”?
  • Organizacja: czy wspólnik wykonuje wyodrębnione zadania, czy zapewnia stałą dostępność?
  • Powtarzalność: kiedy świadczenia się rozpoczynają i kończą? Co powoduje konieczność kolejnego wykonania?
  • Wynagrodzenie: jak kwota wypłaty wiąże się z rzeczywiście wykonanym świadczeniem?
  • Dowody: czy zachowały się raporty, zestawienia, rezultaty pracy lub potwierdzenia odbioru?
  • Pozostałe funkcje: czy te same czynności nie są już objęte wynagrodzeniem za zarządzanie albo inną umową?

To lista pomocnicza do analizy, a nie ustawowy test dający zwolnienie ze składek.

— ◇ —

3. Składka zdrowotna: co wynika z wyroku NSA z 16 lipca 2026 r.?

W sprawie II GSK 2320/25 NSA oceniał sytuację wspólnika wykonującego m.in. szkolenia BHP, tłumaczenia, rekrutację i administrowanie nieruchomością. Sprawa dotyczyła czynności wykonywanych w 2022 roku.

Sąd podkreślił, że o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego rozstrzyga ustawa regulująca to ubezpieczenie. Art. 176 KSH sam nie rozstrzyga kwestii składek.

Szczególnie istotny jest wniosek, że również świadczenia powtarzające się mogą mieć cechy regularnych, zorganizowanych usług objętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Nie wystarczy więc wykazać, że zadanie nie było wykonywane bez przerwy.

NSA utrzymał rozstrzygnięcie o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu w tej konkretnej sprawie. Nie ustanowił nowej składki obowiązującej od dnia wydania wyroku ani automatycznego oskładkowania każdej wypłaty z art. 176.

Nie należy też traktować tego orzeczenia jako rozstrzygnięcia o wszystkich składkach społecznych — przedmiotem sprawy było ubezpieczenie zdrowotne.

Źródło: Wyrok NSA II GSK 2320/25.

4. Trzeba uwzględnić również inne role wspólnika

Ta sama osoba może być jednocześnie wspólnikiem, członkiem zarządu, pracownikiem albo przedsiębiorcą. Każda z tych podstaw wymaga odrębnego sprawdzenia.

Przykładowo wynagradzane pełnienie funkcji członka zarządu na podstawie powołania stanowi odrębny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Wprowadzenie art. 176 do umowy spółki nie usuwa obowiązków związanych z wynagrodzeniem za tę funkcję.

Źródło: Wyjaśnienia ZUS dotyczące powołania.

Osobną sytuacją jest jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. Jego status jest uwzględniany w przepisach ubezpieczeniowych dotyczących osób prowadzących pozarolniczą działalność. Nie można zatem oceniać jego obciążeń wyłącznie przez pryzmat dodatkowego wynagrodzenia.

Źródło: Poradnik ZUS — pozarolnicza działalność.

5. PIT: najpierw kwalifikacja przychodu, potem sposób rozliczenia

Poniższe uwagi dotyczą wspólnika będącego osobą fizyczną i polskim rezydentem podatkowym.

Nie należy automatycznie przypisywać każdej wypłaty opisanej jako „art. 176 KSH” do przychodów z innych źródeł. Najpierw trzeba ustalić, czy rzeczywista podstawa wynagrodzenia nie uzasadnia zaliczenia go np. do działalności gospodarczej, działalności wykonywanej osobiście albo stosunku pracy.

Jeżeli wynagrodzenie zostało prawidłowo zakwalifikowane do opodatkowanych przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, i nie występuje szczególna podstawa poboru podatku:

  • spółka nie pobiera zaliczek właściwych dla wynagrodzenia pracowniczego lub zlecenia;
  • wykonuje obowiązek informacyjny wynikający z art. 42a, sporządzając PIT-11;
  • wspólnik uwzględnia dochód w rozliczeniu rocznym.

To konsekwencje określonej kwalifikacji podatkowej. Sam zapis w umowie spółki ani wystawienie PIT-11 nie dowodzą jeszcze, że kwalifikacja jest prawidłowa.

Źródło: Ustawa o PIT — art. 10, 12–14, 20 i 42a.

Dla dochodów z innych źródeł opodatkowanych skalą, od których ani płatnik, ani podatnik nie mieli obowiązku odprowadzania zaliczek w trakcie roku, właściwe jest zasadniczo zeznanie PIT-36. Otrzymanie PIT-11 nie oznacza automatycznie rozliczenia na PIT-37.

Źródło: Objaśnienia Ministerstwa Finansów do PIT-36.

6. Przykład: 6 000 zł miesięcznie nie oznacza zawsze takiego samego podatku

Przyjmijmy wyłącznie na potrzeby przykładu, że wspólnik:

  • otrzymał w roku 72 000 zł;
  • prawidłowo zaliczył całość do innych źródeł opodatkowanych skalą;
  • nie ma kosztów, odliczeń ani innych dochodów opodatkowanych skalą;
  • rozlicza się indywidualnie i korzysta z pełnej kwoty zmniejszającej podatek.

Wówczas obliczenie PIT wynosi:

72 000 zł × 12% − 3 600 zł = 5 040 zł.

Jeżeli wspólnik uzyskuje także pensję, emeryturę lub inne dochody rozliczane skalą, trzeba je uwzględnić łącznie. Kwota wolna nie przysługuje odrębnie dla każdej wypłaty ani każdego źródła. Po przekroczeniu progu podatkowego część podstawy podlega stawce 32%.

Źródło: Ministerstwo Finansów — skala podatkowa.

Ten przykład pokazuje wyłącznie rachunek PIT przy wskazanych założeniach. Nie rozstrzyga obowiązku zapłaty składek.

— ◇ —

7. Klasyczny CIT: kiedy wynagrodzenie może być kosztem spółki?

Wydatek wymaga oceny na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT oraz wyłączeń z kosztów podatkowych.

Trzeba wykazać gospodarczy cel świadczenia, jego rzeczywiste wykonanie oraz związek wydatku z przychodami albo zachowaniem lub zabezpieczeniem ich źródła. Znaczenie ma również art. 16 ust. 1 pkt 38 dotyczący jednostronnych świadczeń na rzecz wspólników. Faktyczne świadczenie wzajemne wymaga odróżnienia od wypłaty, za którą spółka niczego nie otrzymuje.

Przy powiązaniach należy dodatkowo ocenić obowiązki dotyczące cen transferowych.

Źródło: Ustawa o CIT — art. 15, 16 i przepisy o cenach transferowych.

W dokumentacji warto połączyć trzy informacje: co wykonano, dlaczego spółka tego potrzebowała i jak ustalono cenę. Sam tytuł przelewu nie odpowiada na te pytania.

8. Estoński CIT: istotne ryzyko uznania wypłat za ukryte zyski

Przy estońskim CIT nie wystarczy przenieść wniosków dotyczących kosztów w klasycznym CIT. Analiza obejmuje przede wszystkim przepisy o ukrytych zyskach.

W interpretacji 0111-KDIB1-1.4010.246.2026.2.LG, oznaczonej w bazie MF jako aktualna, Dyrektor KIS uznał opisane wynagrodzenia wspólników z art. 176 KSH za ukryte zyski w całości.

Organ powiązał świadczenia ze statusem wspólnika i prawem do udziału w zysku. Nie uznał argumentu o rynkowym wynagrodzeniu za wystarczający do wyłączenia opodatkowania.

Wskazał również, że wynagrodzenie kwalifikowane do innych źródeł nie korzysta z wyłączenia przewidzianego w art. 28m ust. 4 pkt 1 dla wymienionych tam kategorii wynagrodzeń. Nie można więc automatycznie stosować do niego limitu dotyczącego m.in. wynagrodzeń pracowniczych lub za pełnienie funkcji w zarządzie.

Źródło: Interpretacja Dyrektora KIS — oficjalna baza MF.

Jest to rozstrzygnięcie indywidualne. Stanowi jednak konkretne ostrzeżenie przed założeniem, że rzeczywiste wykonanie świadczenia i cena rynkowa zapewnią neutralność wypłaty w estońskim CIT.

9. VAT: kluczowe znaczenie ma samodzielność

W wyroku I FSK 1401/24 z 12 czerwca 2026 r. NSA podkreślił znaczenie samodzielnego wykonywania działalności dla uznania wspólnika za podatnika VAT.

W analizowanej sprawie spółka zapewniała zasoby potrzebne do wykonania świadczeń i odpowiadała wobec klientów. Warunki współpracy miały cechy zbliżone do stosunku pracy. Sąd nie uznał czynności wspólniczki za samodzielną działalność gospodarczą w rozumieniu VAT.

Nie wynika z tego powszechne wyłączenie wszystkich świadczeń z art. 176 z VAT. Ocena wymaga ustalenia m.in. zasad odpowiedzialności, organizacji pracy, wynagrodzenia i ponoszonego ryzyka.

Kwalifikacja przychodu w PIT nie zastępuje analizy VAT. Samo zaliczenie wynagrodzenia do innych źródeł nie rozstrzyga statusu podatnika VAT.

Źródło: Wyrok NSA I FSK 1401/24.

10. Interpretacja podatkowa: trzeba sprawdzić jej zakres i aktualność

Przy korzystaniu z interpretacji należy przeczytać zarówno opis sprawy, jak i ocenę organu. Argumenty wnioskodawcy mogą być przedstawione bardzo przekonująco, mimo że organ ostatecznie uznał je za nieprawidłowe.

Trzeba też sprawdzić status dokumentu. Przykładem jest interpretacja 0113-KDIPT2-3.4011.102.2022.3.AK z 14 lipca 2022 r., dotycząca obowiązków spółki przy wypłatach z art. 176. W bazie MF znajduje się informacja o jej uchyleniu przez Szefa KAS 31 lipca 2024 r. Nie należy przedstawiać jej jako aktualnej, korzystnej interpretacji potwierdzającej sposób rozliczenia.

Źródło: Status interpretacji w bazie MF.

Uchylenie pojedynczej interpretacji nie oznacza automatycznie zmiany kwalifikacji wszystkich podobnych wynagrodzeń. Oznacza natomiast konieczność sprawdzenia podstaw i zakresu jej uchylenia.

Ochrona interpretacji ma ustawowe granice. Zależy m.in. od zgodności rzeczywistej sytuacji z opisem przedstawionym we wniosku. Przepisy przewidują także odmowę wydania interpretacji przy określonych przesłankach związanych z unikaniem opodatkowania oraz ograniczenia ochrony przy zastosowaniu klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Zgodnie z art. 119a znaczenie mają łącznie m.in. korzyść sprzeczna z celem przepisów, jej rola jako głównego lub jednego z głównych celów czynności oraz sztuczność sposobu działania. Sama oszczędność podatkowa nie przesądza jeszcze o zastosowaniu klauzuli.

Źródło: Ordynacja podatkowa — art. 14b, 14e, 14k–14na i 119a.

— ◇ —

11. Dwa przykłady do praktycznej analizy

Poniższe sytuacje są hipotetyczne.

Przykład A: bieżąca obsługa spółki

Wspólnik otrzymuje 6 000 zł miesięcznie. Codziennie odpowiada klientom, przygotowuje dokumenty i wykonuje zadania zlecane na bieżąco. W dokumentach widnieje jedynie „świadczenie na podstawie art. 176”.

W takiej sytuacji audyt powinien objąć rzeczywisty zakres współpracy, dostępność wspólnika, sposób wydawania poleceń, podstawę wynagrodzenia oraz możliwość występowania innego stosunku prawnego. Zmiana nazwy obowiązków na „świadczenia powtarzające się” nie zastępuje tej analizy.

Przykład B: wyodrębnione raporty

Wspólnik przygotowuje wskazane raporty w określonych terminach, a spółka posiada dokumentację ich odbioru.

Łatwiej wówczas wykazać, co zostało wykonane. Nie jest to jednak gotowa odpowiedź na pytania o składki i podatki. Trzeba jeszcze zbadać organizację świadczeń, ich podstawę prawną, samodzielność i sposób ustalenia wynagrodzenia.

12. Jak przygotować dokumentację do sprawdzenia rozliczeń?

Do praktycznego przeglądu proponuję zebrać:

  1. Umowę spółki wraz ze zmianami i dokumentami ich rejestracji.
  2. Postanowienia opisujące obowiązki konkretnego wspólnika.
  3. Dokumenty określające wynagrodzenie i sposób jego obliczania.
  4. Zestawienie rzeczywiście wykonanych świadczeń z datami.
  5. Dowody wykonania: raporty, opracowania, zestawienia lub potwierdzenia odbioru.
  6. Uzasadnienie gospodarcze oraz materiały dotyczące poziomu wynagrodzenia.
  7. Informacje o innych umowach i funkcjach wspólnika.
  8. Dotychczasowe rozliczenia podatkowe, składkowe oraz posiadane interpretacje.

To propozycja organizacji dokumentacji. Jej kompletność nie przesądza sama w sobie o prawidłowości rozliczeń.

Jeżeli wypłaty już trwają, przegląd warto przeprowadzić również dla wcześniejszych okresów. Najpierw należy ustalić fakty i właściwą kwalifikację, a dopiero potem oceniać potrzebę korekt. Zmiana zasad na przyszłość nie zastępuje oceny dotychczasowych rozliczeń.

Przy art. 176 KSH zaczęłabym więc od potrzeb spółki i rzeczywiście wykonywanych obowiązków. Dopiero na tej podstawie można rzetelnie określić sposób wynagradzania, dokumentowania i rozliczania współpracy.

Dorota Zakrzewska
Autorka e-booków i artykułów o księgowości i podatkach, w zawodzie od 1997 roku.

W Family Company — Certyfikowanym Biurze Księgowym — obsługujemy przedsiębiorców z Nadarzyna i całej Polski, również online.

Poznaj zakres obsługi księgowej →

Artykuł ma charakter informacyjny. Ocena konkretnej wypłaty wymaga analizy umowy spółki, faktycznych czynności i sytuacji podatkowej oraz ubezpieczeniowej wspólnika.

PCC od 3 listopada 2026: limit 3000 zł! Poczekaj parę dni, a za telefon nie zapłacisz podatku

PCC od 3 listopada 2026: limit 3000 zł! Poczekaj parę dni, a za telefon nie zapłacisz podatku

Wyświetlenia artykułu: 37

Dorota Zakrzewska · Księgowe SOS · Aktualizacja: 31 października 2026 r.

Ten sam iPhone. Ta sama cena: 2000 zł. A podatek? 2 listopada – 40 zł, 3 listopada – 0 zł! Tak może wyglądać zakup używanego telefonu od osoby prywatnej, ponieważ już 3 listopada 2026 r. limit zwolnienia z PCC przy sprzedaży rzeczy ruchomych rośnie z 1000 zł do 3000 zł.

WAŻNE: Zmienia się próg zwolnienia z podatku PCC, a nie „limit deklaracji PCC-3”. Przy zakupie objętym zwolnieniem zasadniczo nie trzeba składać PCC-3 ani płacić podatku.

Telefon za 2000 zł: dlaczego 2 listopada płacisz 40 zł, a 3 listopada już nie?

2 listopada 2026 r. Kupujesz używany telefon od osoby prywatnej. Przy wartości rynkowej 2000 zł przekraczasz dotychczasowy limit 1000 zł. Jeśli transakcja podlega PCC i nie ma innego wyłączenia ani zwolnienia, płacisz 2% od 2000 zł, czyli 40 zł, i składasz PCC-3.

3 listopada 2026 r. Kupujesz taki sam telefon, o tej samej wartości rynkowej 2000 zł. Ponieważ limit zwolnienia wynosi już 3000 zł, transakcja mieści się w zwolnieniu: 0 zł podatku i brak obowiązku składania PCC-3.

2.11.20263.11.2026
Limit zwolnienia1000 zł3000 zł
Wartość telefonu2000 zł2000 zł
PCC przy zakupie od osoby prywatnej40 zł0 zł
Deklaracja PCC-3Tak, gdy podatek jest należnyNie, przy zwolnieniu

Na czym polega zmiana limitu PCC od 3 listopada 2026 r.?

Ustawa z 18 września 2026 r. (Dz.U. z 2026 r. poz. 1354) podnosi limit zwolnienia określonego w art. 9 pkt 6 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Zmiana dotycząca PCC wchodzi w życie 3 listopada 2026 r.

Do 2 listopada: zwolnienie przy sprzedaży rzeczy ruchomych o podstawie opodatkowania nieprzekraczającej 1000 zł.
Od 3 listopada: zwolnienie przy sprzedaży rzeczy ruchomych o podstawie opodatkowania nieprzekraczającej 3000 zł. Również dokładnie 3000 zł mieści się w limicie.

Jakie zakupy mogą skorzystać ze zwolnienia?

Przykładowo sprzedaż używanego telefonu, laptopa, roweru, mebli, sprzętu AGD, konsoli do gier, a nawet samochodu – o ile spełnione są ustawowe warunki. Sam fakt zakupu przez OLX, Vinted czy Facebook Marketplace nie przesądza jeszcze o PCC. Liczy się charakter transakcji, jej miejsce opodatkowania, wartość i ewentualne wyłączenia.

📱 TEN SAM TELEFON ZA 2000 ZŁ

2 LISTOPADA 2026

40 zł PCC

3 LISTOPADA 2026

0 zł PCC

💛 POCZEKAJ JEDEN DZIEŃ — MOŻESZ ZAOSZCZĘDZIĆ 40 ZŁ!

Przykład przy wartości rynkowej telefonu 2000 zł i spełnieniu warunków zwolnienia.

Czy po przekroczeniu 3000 zł płaci się PCC tylko od nadwyżki?

Nie. To bardzo częsty błąd. Jeśli wartość rynkowa rzeczy wynosi 4000 zł, a sprzedaż podlega PCC, 2% naliczasz od całych 4000 zł, a nie jedynie od 1000 zł powyżej limitu. W tym przykładzie PCC to 80 zł.

Cena z ogłoszenia czy wartość rynkowa?

Podstawę opodatkowania stanowi zasadniczo wartość rynkowa rzeczy. Dlatego sztuczne wpisanie do umowy ceny 2999 zł nie daje gwarancji zwolnienia, jeśli przedmiot ma wyraźnie wyższą wartość rynkową. Organ podatkowy może zakwestionować podaną wartość.

Czy wystarczy zapłacić za telefon dopiero 3 listopada?

Nie. Przy typowej umowie sprzedaży o obowiązku podatkowym decyduje moment dokonania czynności cywilnoprawnej, a nie samo wykonanie przelewu. Jeśli umowę zawrzesz 2 listopada, a zapłacisz 3 listopada, późniejsza zapłata sama w sobie nie przenosi transakcji na nowe przepisy. Nie należy też antydatować umów.

PCC-3: kiedy deklaracja i kiedy zapłata?

Jeżeli zakup podlega opodatkowaniu PCC, kupujący zasadniczo ma 14 dni od powstania obowiązku podatkowego na złożenie deklaracji PCC-3 i zapłatę podatku. Przy sprzedaży korzystającej ze zwolnienia z art. 9 pkt 6 ustawy o PCC nie ma z tego tytułu obowiązku zapłaty ani złożenia PCC-3.

Czy kupując w sklepie, też płacisz PCC?

Przy zwykłym zakupie towaru od przedsiębiorcy, gdy transakcja jest objęta VAT, co do zasady nie występuje PCC z tego tytułu. Inaczej należy przeanalizować umowę między dwiema osobami prywatnymi. Istnieją też szczególne wyłączenia oraz zwolnienia, dlatego nie każdy zakup rzeczy o wartości przekraczającej 3000 zł oznacza automatycznie PCC.

Najczęściej zadawane pytania

Czy od 3 listopada mogę kupić telefon za 2500 zł bez PCC?
Tak, jeżeli sprzedaż spełnia warunki zwolnienia, a podstawa opodatkowania wynosi 2500 zł.

Czy wartość dokładnie 3000 zł też jest zwolniona?
Tak. Limit obejmuje wartość nieprzekraczającą 3000 zł.

Czy przy wartości 3500 zł zapłacę podatek tylko od 500 zł?
Nie. Przy standardowej sprzedaży opodatkowanej stawką 2% PCC wyniesie 70 zł od całej wartości 3500 zł.

Czy to działa przy kupnie używanego samochodu?
Tak, samochód jest rzeczą ruchomą. Trzeba jednak ocenić całą transakcję, w tym wartość rynkową i ewentualne wyłączenia.

Moja rada: czasem kilka dni naprawdę robi różnicę

Jeżeli dopiero planujesz zakup używanego telefonu, roweru albo innej rzeczy od osoby prywatnej, sprawdź, czy warto zaczekać do 3 listopada 2026 r. Nie chodzi o obchodzenie prawa, tylko o świadome zaplanowanie zakupu z uwzględnieniem nowych przepisów. Nie przesuwaj fikcyjnie daty już zawartej umowy.

Masz pytanie? Napisz w komentarzu!

A Ty kupujesz używane telefony, sprzęt lub meble od osób prywatnych? Wiedziałeś, że nawet drobna transakcja może wiązać się z PCC-3? Podziel się swoim przykładem w komentarzu pod artykułem. Napisz również, jeśli chcesz, żebym wyjaśniła konkretną sytuację w kolejnym poradniku. Zachęcam do pytań i dyskusji – właśnie dzięki nim powstają kolejne materiały na Księgowe SOS.

Potrzebujesz księgowości, która tłumaczy przepisy po ludzku?

Nazywam się Dorota Zakrzewska i prowadzę Family Company D.R. Zakrzewscy sp. z o.o. – biuro księgowe wspierające przedsiębiorców w podatkach, księgowości, VAT i kadrach oraz płacach. Obsługujemy firmy z całej Polski. Współpracujemy również zdalnie: dokumenty możesz przekazywać elektronicznie, a umowy podpisywać online.

Poznaj nasze usługi i skontaktuj się z nami: polecanaksiegowa.pl. Masz pytanie dotyczące podatków lub obsługi księgowej? Napisz do nas – chętnie porozmawiamy o potrzebach Twojej firmy.

Podstawa prawna

Art. 9 pkt 6 ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych; ustawa z 18 września 2026 r., Dz.U. z 2026 r. poz. 1354, w szczególności art. 3 i art. 10. Tekst ustawy w Dzienniku Ustaw.

Materiał informacyjny według stanu prawnego na dzień publikacji. Przed zastosowaniem zwolnienia należy przeanalizować okoliczności konkretnej umowy.