Jesienne porządki w firmie 2026: 6 rzeczy do sprawdzenia przed zamknięciem roku

Jesienne porządki w firmie 2026: 6 rzeczy do sprawdzenia przed zamknięciem roku

Dorota Zakrzewska · Księgowe SOS · Stan prawny: 13 listopada 2026 r.

Wyświetlenia artykułu: 13

🍂 Jesienne porządki? W domu można jeszcze trochę poczekać. W firmowych dokumentach — już niekoniecznie! Zanim przyjdzie grudniowy pośpiech, warto przyjrzeć się kilku sprawom, które mogą mieć realny wpływ na rozliczenie 2026 roku. Bo dobre zamknięcie roku zaczyna się wtedy, gdy mamy jeszcze czas spokojnie sprawdzić dokumenty, wychwycić błędy i uniknąć niepotrzebnych dopłat.

Przygotowałam 6 punktów kontrolnych przed zamknięciem 2026 roku. Dotyczą przedsiębiorców prowadzących KPiR, rozliczających ryczałt, a w odpowiednich przypadkach również spółek i innych podmiotów prowadzących księgi rachunkowe. Przy każdym punkcie podpowiadam, co zrobić w praktyce.

✦ W SKRÓCIE: 6 rzeczy do sprawdzenia przed końcem roku

JPK dochodowe · środki trwałe · remanent · składka zdrowotna · straty podatkowe · niezapłacone faktury. Zapisz tę listę i sprawdź ją punkt po punkcie.

🍂 1. JPK dochodowe — sprawdź, czy Twoja księgowość jest gotowa

W 2026 roku wchodzimy w nowy etap raportowania ksiąg podatkowych. I uwaga: JPK dochodowe to nie to samo co miesięczny JPK_V7. Chodzi m.in. o struktury JPK_PKPIR, JPK_EWP, JPK_ST oraz JPK_KR_PD.

Kogo dotyczą zasady od 2026 roku? W uproszczeniu: podatników PIT i CIT zobowiązanych do przesyłania JPK_VAT co miesiąc (JPK_V7M), z uwzględnieniem szczególnych regulacji. Dla kolejnej grupy, w tym rozliczających VAT kwartalnie, obowiązki te przewidziano od roku rozpoczynającego się w 2027 r.

Prowadzący KPiR i ewidencję przychodów, których obowiązek obejmuje już 2026 rok, będą przekazywać odpowiednie pliki po zakończeniu roku, co do zasady w terminie złożenia zeznania. Dla prowadzących księgi rachunkowe obowiązują odrębne terminy. Nie warto więc zakładać, że każdy przedsiębiorca wysyła identyczny plik w identycznym dniu.

Ważna aktualizacja z listopada 2026 r.: rozporządzenie obowiązujące od 3 listopada przewiduje czasowe zwolnienie określonych podmiotów rozliczających CIT z obowiązków dotyczących elektronicznego prowadzenia i przesyłania ewidencji środków trwałych w strukturze JPK_ST_KR — dla lat podatkowych lub obrotowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2025 r., a przed 1 stycznia 2029 r. Nie należy mylić tego ze strukturą JPK_ST przewidzianą m.in. dla KPiR i ryczałtu.

Co zrobić teraz? Ustal, które struktury dotyczą Twojej firmy, sprawdź aktualizację programu księgowego i poprawność danych: dokumentów, kontrahentów, środków trwałych oraz rozliczeń. Samo „mamy program” nie oznacza jeszcze „mamy uporządkowane dane”.

🍂 2. Środki trwałe — czy ewidencja zgadza się z rzeczywistością?

Samochód, komputer, maszyna, urządzenie, wyposażenie wprowadzone do ewidencji… A teraz pytanie: czy wszystko, co widnieje w dokumentach, rzeczywiście nadal znajduje się w firmie?

Sprawdź, czy zakupione składniki majątku zostały prawidłowo ujęte, czy sprzedaż, likwidacja albo wycofanie zostały udokumentowane oraz czy amortyzacja naliczana jest zgodnie z przyjętymi zasadami. Zwróć uwagę również na środki trwałe w pełni zamortyzowane. Zerowa wartość netto nie oznacza automatycznie, że składnik należy wykreślić z ewidencji.

  • porównaj ewidencję środków trwałych z faktycznie posiadanym majątkiem;
  • sprawdź daty przyjęcia do używania, wartości początkowe i odpisy amortyzacyjne;
  • zweryfikuj sprzedaże, likwidacje, darowizny i wycofania z działalności;
  • uzupełnij brakujące dokumenty i wyjaśnij rozbieżności przed zamknięciem roku.

W spółkach prowadzących księgi rachunkowe trzeba dodatkowo pamiętać o właściwych zasadach inwentaryzacji wynikających z ustawy o rachunkowości. Sama ewidencja podatkowa nie zastępuje wszystkich obowiązków bilansowych.

🍂 3. Remanent na 31 grudnia — także wtedy, gdy wynosi zero

To temat, który wraca jak bumerang. „Pani Doroto, ale ja nic nie mam na stanie!”. I właśnie dlatego warto ustalić, czy remanent wynosi zero, czy tylko nikt go jeszcze nie zrobił.

Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów mają obowiązek sporządzić spis z natury na koniec roku podatkowego. Obejmuje on m.in. towary handlowe, materiały, produkcję w toku i wyroby gotowe — stosownie do charakteru działalności. Jeśli nie ma składników podlegających spisowi, należy prawidłowo udokumentować remanent zerowy.

Dlaczego to takie ważne? Ponieważ różnica między remanentem początkowym i końcowym wpływa na rozliczenie dochodu w KPiR. Kwota zapisana na arkuszu spisu może zmienić wynik podatkowy za cały rok.

Przykład: przedsiębiorca kupił materiały, ale część z nich nie została zużyta do 31 grudnia. Nie można udawać, że wszystko „zniknęło” tylko dlatego, że faktury zakupowe zostały zaksięgowane. Trzeba sprawdzić stan i właściwie go wycenić.

To zagadnienie dotyczy przede wszystkim zasad KPiR; nie należy automatycznie przenosić tego samego obowiązku na każdego ryczałtowca. Nie myl też rocznego spisu dla podatku dochodowego z odrębnym spisem dla VAT sporządzanym w szczególnych sytuacjach, np. przy likwidacji działalności.

🍂 4. Składka zdrowotna — czy po rozliczeniu rocznym będzie dopłata?

Kolejna niespodzianka, której nikt nie zamawia, a która potrafi przyjść wiosną: dopłata składki zdrowotnej. Warto zacząć ją szacować już teraz.

Przedsiębiorcy opodatkowani według skali, podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych co do zasady dokonują rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Porównuje się w nim kwotę należną za odpowiedni rok z kwotami rozliczonymi w trakcie roku.

Szczególnie uważnie powinni spojrzeć na liczby ryczałtowcy. W 2026 roku nadal istotne są progi przychodowe 60 000 zł i 300 000 zł. Przekroczenie progu w rozliczeniu rocznym może oznaczać konieczność dopłaty za wcześniejsze miesiące. Przy skali i podatku liniowym znaczenie mają natomiast zasady ustalenia rocznej podstawy od dochodu oraz składki minimalnej.

Co sprawdzić? Przewidywany przychód albo dochód roczny, miesięczne rozliczenia ZUS, ewentualne korekty oraz to, czy przekroczenie progu lub zmiana wyniku podatkowego nie wpłynie na roczną składkę. Rozliczenie za 2026 rok będzie następowało po zakończeniu odpowiedniego okresu, w dokumentach ZUS za kwiecień 2027 r. Im wcześniej oszacujesz wynik, tym mniejsze ryzyko zaskoczenia dopłatą.

🍂 5. Straty podatkowe z poprzednich lat — nie pozwól im przepaść

Czy firma miała stratę kilka lat temu? To jeszcze nie znaczy, że temat jest zamknięty. Stratę z danego źródła przychodów można co do zasady rozliczać w pięciu kolejnych latach podatkowych, na ustawowych zasadach.

Dla podatnika, którego rok podatkowy pokrywa się z kalendarzowym, 2026 rok jest ostatnim z pięciu lat na rozliczenie straty poniesionej w 2021 roku. Jeśli taka strata pozostała niewykorzystana, warto ją zweryfikować jeszcze przed sporządzeniem rozliczenia za 2026 rok.

Przepisy przewidują m.in. możliwość odliczania do 50% danej straty w poszczególnych latach albo jednorazowego odliczenia do 5 mln zł w jednym z pięciu lat, z dalszym rozliczeniem ewentualnej pozostałej kwoty według ustawowych zasad. Nie można też dowolnie mieszać źródeł przychodu.

Moja rada: przygotuj zestawienie strat z lat ubiegłych: rok powstania, pierwotna kwota, dotychczasowe odliczenia i pozostała część. Dopiero wtedy sprawdzaj, ile faktycznie można odliczyć w 2026 roku. W spółce, która ma rok podatkowy inny niż kalendarzowy, okres pięciu lat trzeba policzyć odpowiednio.

🍂 6. Ulga na złe długi — niezapłacona faktura to nie zawsze „tylko problem kontrahenta”

Na koniec temat, który potrafi boleć najbardziej: wystawiona faktura, wykazany przychód, naliczony podatek… i brak pieniędzy na koncie. Albo odwrotnie: koszt zaksięgowany, VAT odliczony, a faktura dostawcy nadal niezapłacona.

Przy uldze na złe długi istotny jest 90. dzień po terminie płatności, ale zasady nie są identyczne w VAT i podatkach dochodowych. W VAT wierzyciel może — po spełnieniu warunków ustawowych — skorygować podstawę opodatkowania i podatek należny. Z kolei dłużnik, który odliczył VAT z niezapłaconej faktury, może mieć obowiązek skorygowania VAT naliczonego.

W PIT i CIT również istnieją mechanizmy korekty dotyczące nieuregulowanych wierzytelności i zobowiązań z transakcji handlowych. Trzeba jednak osobno zweryfikować warunki, kwoty, terminy i to, czy płatność nastąpiła w całości czy w części.

  • przygotuj listę niezapłaconych faktur sprzedażowych i zakupowych;
  • sprawdź terminy płatności, a nie tylko daty wystawienia;
  • ustal, które należności i zobowiązania przekroczyły 90 dni;
  • sprawdź, czy odpowiednie korekty zostały już wykonane i czy późniejsze płatności zostały rozliczone.

Przy korekcie VAT po stronie sprzedawcy obowiązuje dodatkowo m.in. limit trzech lat liczonych od końca roku wystawienia faktury. Nie odkładaj weryfikacji starych należności bez końca.

✨ Mała lista kontrolna przed 31 grudnia 2026 r.

  • ✓ Ustal, czy i od kiedy dotyczą Cię obowiązki JPK dochodowego.
  • ✓ Uzgodnij ewidencję środków trwałych i wyjaśnij różnice.
  • ✓ Zaplanuj spis z natury na koniec roku, jeśli prowadzisz KPiR.
  • ✓ Oszacuj roczne rozliczenie składki zdrowotnej.
  • ✓ Sprawdź niewykorzystane straty, szczególnie stratę z 2021 r.
  • ✓ Przejrzyj rozrachunki i faktury niezapłacone ponad 90 dni.

Najważniejsze: nie każda z tych czynności dotyczy każdej firmy w identycznym zakresie. Inne zasady stosuje przedsiębiorca na ryczałcie, inne osoba prowadząca KPiR, a jeszcze inne spółka na pełnych księgach. Dlatego nie działaj „na skróty” — dopasuj listę do swojej formy opodatkowania i rodzaju ewidencji.

✦ Księgowe SOS podpowiada: jeśli choć przy jednym punkcie masz wątpliwość, warto wyjaśnić ją jeszcze przed końcem grudnia — zanim zacznie się gorący okres rozliczeń.

✦ Nie czekaj z porządkami do ostatniego dnia roku

Dobrego zamknięcia roku nie zaczyna się 31 grudnia — zaczyna się je trochę wcześniej. Wtedy jest jeszcze czas, żeby spokojnie sprawdzić dokumenty, policzyć podatki i wejść w 2027 rok bez zbędnego stresu. Czasem jeden telefon lub jedno sprawdzone zestawienie pozwalają uniknąć wielu późniejszych poprawek.

Jeśli chcesz upewnić się, że Twoja firma jest przygotowana do zamknięcia 2026 roku, zapraszam do kontaktu z Księgowym SOS. Księgowość po ludzku, bez chaosu i bez zgadywania. ✨

Dorota Zakrzewska
Family Company D.R. Zakrzewscy sp. z o.o. · Księgowe SOS


Źródła i podstawa informacji

Artykuł ma charakter informacyjny. Zastosowanie zasad do konkretnego podmiotu wymaga sprawdzenia jego sytuacji, formy opodatkowania i obowiązujących terminów.

Art. 176 KSH w 2026 roku: wynagrodzenie wspólnika, składka zdrowotna i podatki

Art. 176 KSH w 2026 roku: wynagrodzenie wspólnika, składka zdrowotna i podatki

Wyświetlenia artykułu: 38

Dorota Zakrzewska · Księgowe SOS
Opracowanie na podstawie źródeł sprawdzonych 21 listopada 2026 r.

Wynagrodzenie wspólnika na podstawie art. 176 Kodeksu spółek handlowych bywa przedstawiane jako prosty sposób wypłacania pieniędzy ze spółki bez składek. Takie uproszczenie pomija najważniejsze pytania: co wspólnik rzeczywiście wykonuje, na jakiej podstawie, w jakich warunkach i jak należy zakwalifikować otrzymane wynagrodzenie.

Prawidłowy zapis w umowie spółki jest dopiero początkiem analizy. Osobno trzeba ocenić obowiązki ubezpieczeniowe, PIT wspólnika, rozliczenie spółki oraz ewentualny VAT.

Przejdź do tematu: składka zdrowotna · PIT · CIT · estoński CIT · VAT · dokumentacja

1. Co rzeczywiście reguluje art. 176 KSH?

Przepis pozwala zobowiązać wspólnika spółki z o.o. do powtarzających się świadczeń niepieniężnych. Ich rodzaj i zakres muszą zostać określone w umowie spółki.

„Niepieniężne” oznacza tutaj świadczenie wykonywane przez wspólnika. Wynagrodzenie otrzymywane w zamian może mieć postać pieniężną.

Wynagrodzenie przysługuje także wtedy, gdy sprawozdanie finansowe nie wykazuje zysku. Nie może jednak przewyższać cen lub stawek przyjętych w obrocie.

Jeżeli wprowadzenie obowiązku wymaga zmiany umowy spółki, trzeba przeprowadzić właściwą procedurę, obejmującą uchwałę i wpis zmiany do rejestru. Sama uchwała przyznająca wynagrodzenie nie zastępuje wymaganego postanowienia umowy. Przy zwiększeniu świadczeń wspólników trzeba również uwzględnić wymóg zgody wspólników, których zmiana dotyczy.

Warto pamiętać o art. 176 § 3: zbycie lub obciążenie udziału związanego z takim obowiązkiem zasadniczo wymaga zgody spółki, chyba że umowa stanowi inaczej.

Źródło: Kodeks spółek handlowych — art. 176, 246 i 255.

2. Jak ocenić rzeczywisty charakter świadczeń?

W praktycznej analizie proponuję zacząć od opisania konkretnego miesiąca współpracy. Co wspólnik zrobił? Co otrzymała spółka? Jak ustalono wynagrodzenie? Czy dokumenty pozwalają to odtworzyć?

Pomocne są następujące pytania:

  • Zakres obowiązków: czy można wskazać konkretne czynności, zamiast ogólnego „wspierania działalności”?
  • Organizacja: czy wspólnik wykonuje wyodrębnione zadania, czy zapewnia stałą dostępność?
  • Powtarzalność: kiedy świadczenia się rozpoczynają i kończą? Co powoduje konieczność kolejnego wykonania?
  • Wynagrodzenie: jak kwota wypłaty wiąże się z rzeczywiście wykonanym świadczeniem?
  • Dowody: czy zachowały się raporty, zestawienia, rezultaty pracy lub potwierdzenia odbioru?
  • Pozostałe funkcje: czy te same czynności nie są już objęte wynagrodzeniem za zarządzanie albo inną umową?

To lista pomocnicza do analizy, a nie ustawowy test dający zwolnienie ze składek.

— ◇ —

3. Składka zdrowotna: co wynika z wyroku NSA z 16 lipca 2026 r.?

W sprawie II GSK 2320/25 NSA oceniał sytuację wspólnika wykonującego m.in. szkolenia BHP, tłumaczenia, rekrutację i administrowanie nieruchomością. Sprawa dotyczyła czynności wykonywanych w 2022 roku.

Sąd podkreślił, że o obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego rozstrzyga ustawa regulująca to ubezpieczenie. Art. 176 KSH sam nie rozstrzyga kwestii składek.

Szczególnie istotny jest wniosek, że również świadczenia powtarzające się mogą mieć cechy regularnych, zorganizowanych usług objętych obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego. Nie wystarczy więc wykazać, że zadanie nie było wykonywane bez przerwy.

NSA utrzymał rozstrzygnięcie o podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu w tej konkretnej sprawie. Nie ustanowił nowej składki obowiązującej od dnia wydania wyroku ani automatycznego oskładkowania każdej wypłaty z art. 176.

Nie należy też traktować tego orzeczenia jako rozstrzygnięcia o wszystkich składkach społecznych — przedmiotem sprawy było ubezpieczenie zdrowotne.

Źródło: Wyrok NSA II GSK 2320/25.

4. Trzeba uwzględnić również inne role wspólnika

Ta sama osoba może być jednocześnie wspólnikiem, członkiem zarządu, pracownikiem albo przedsiębiorcą. Każda z tych podstaw wymaga odrębnego sprawdzenia.

Przykładowo wynagradzane pełnienie funkcji członka zarządu na podstawie powołania stanowi odrębny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego. Wprowadzenie art. 176 do umowy spółki nie usuwa obowiązków związanych z wynagrodzeniem za tę funkcję.

Źródło: Wyjaśnienia ZUS dotyczące powołania.

Osobną sytuacją jest jedyny wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. Jego status jest uwzględniany w przepisach ubezpieczeniowych dotyczących osób prowadzących pozarolniczą działalność. Nie można zatem oceniać jego obciążeń wyłącznie przez pryzmat dodatkowego wynagrodzenia.

Źródło: Poradnik ZUS — pozarolnicza działalność.

5. PIT: najpierw kwalifikacja przychodu, potem sposób rozliczenia

Poniższe uwagi dotyczą wspólnika będącego osobą fizyczną i polskim rezydentem podatkowym.

Nie należy automatycznie przypisywać każdej wypłaty opisanej jako „art. 176 KSH” do przychodów z innych źródeł. Najpierw trzeba ustalić, czy rzeczywista podstawa wynagrodzenia nie uzasadnia zaliczenia go np. do działalności gospodarczej, działalności wykonywanej osobiście albo stosunku pracy.

Jeżeli wynagrodzenie zostało prawidłowo zakwalifikowane do opodatkowanych przychodów z innych źródeł, o których mowa w art. 20 ust. 1 ustawy o PIT, i nie występuje szczególna podstawa poboru podatku:

  • spółka nie pobiera zaliczek właściwych dla wynagrodzenia pracowniczego lub zlecenia;
  • wykonuje obowiązek informacyjny wynikający z art. 42a, sporządzając PIT-11;
  • wspólnik uwzględnia dochód w rozliczeniu rocznym.

To konsekwencje określonej kwalifikacji podatkowej. Sam zapis w umowie spółki ani wystawienie PIT-11 nie dowodzą jeszcze, że kwalifikacja jest prawidłowa.

Źródło: Ustawa o PIT — art. 10, 12–14, 20 i 42a.

Dla dochodów z innych źródeł opodatkowanych skalą, od których ani płatnik, ani podatnik nie mieli obowiązku odprowadzania zaliczek w trakcie roku, właściwe jest zasadniczo zeznanie PIT-36. Otrzymanie PIT-11 nie oznacza automatycznie rozliczenia na PIT-37.

Źródło: Objaśnienia Ministerstwa Finansów do PIT-36.

6. Przykład: 6 000 zł miesięcznie nie oznacza zawsze takiego samego podatku

Przyjmijmy wyłącznie na potrzeby przykładu, że wspólnik:

  • otrzymał w roku 72 000 zł;
  • prawidłowo zaliczył całość do innych źródeł opodatkowanych skalą;
  • nie ma kosztów, odliczeń ani innych dochodów opodatkowanych skalą;
  • rozlicza się indywidualnie i korzysta z pełnej kwoty zmniejszającej podatek.

Wówczas obliczenie PIT wynosi:

72 000 zł × 12% − 3 600 zł = 5 040 zł.

Jeżeli wspólnik uzyskuje także pensję, emeryturę lub inne dochody rozliczane skalą, trzeba je uwzględnić łącznie. Kwota wolna nie przysługuje odrębnie dla każdej wypłaty ani każdego źródła. Po przekroczeniu progu podatkowego część podstawy podlega stawce 32%.

Źródło: Ministerstwo Finansów — skala podatkowa.

Ten przykład pokazuje wyłącznie rachunek PIT przy wskazanych założeniach. Nie rozstrzyga obowiązku zapłaty składek.

— ◇ —

7. Klasyczny CIT: kiedy wynagrodzenie może być kosztem spółki?

Wydatek wymaga oceny na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o CIT oraz wyłączeń z kosztów podatkowych.

Trzeba wykazać gospodarczy cel świadczenia, jego rzeczywiste wykonanie oraz związek wydatku z przychodami albo zachowaniem lub zabezpieczeniem ich źródła. Znaczenie ma również art. 16 ust. 1 pkt 38 dotyczący jednostronnych świadczeń na rzecz wspólników. Faktyczne świadczenie wzajemne wymaga odróżnienia od wypłaty, za którą spółka niczego nie otrzymuje.

Przy powiązaniach należy dodatkowo ocenić obowiązki dotyczące cen transferowych.

Źródło: Ustawa o CIT — art. 15, 16 i przepisy o cenach transferowych.

W dokumentacji warto połączyć trzy informacje: co wykonano, dlaczego spółka tego potrzebowała i jak ustalono cenę. Sam tytuł przelewu nie odpowiada na te pytania.

8. Estoński CIT: istotne ryzyko uznania wypłat za ukryte zyski

Przy estońskim CIT nie wystarczy przenieść wniosków dotyczących kosztów w klasycznym CIT. Analiza obejmuje przede wszystkim przepisy o ukrytych zyskach.

W interpretacji 0111-KDIB1-1.4010.246.2026.2.LG, oznaczonej w bazie MF jako aktualna, Dyrektor KIS uznał opisane wynagrodzenia wspólników z art. 176 KSH za ukryte zyski w całości.

Organ powiązał świadczenia ze statusem wspólnika i prawem do udziału w zysku. Nie uznał argumentu o rynkowym wynagrodzeniu za wystarczający do wyłączenia opodatkowania.

Wskazał również, że wynagrodzenie kwalifikowane do innych źródeł nie korzysta z wyłączenia przewidzianego w art. 28m ust. 4 pkt 1 dla wymienionych tam kategorii wynagrodzeń. Nie można więc automatycznie stosować do niego limitu dotyczącego m.in. wynagrodzeń pracowniczych lub za pełnienie funkcji w zarządzie.

Źródło: Interpretacja Dyrektora KIS — oficjalna baza MF.

Jest to rozstrzygnięcie indywidualne. Stanowi jednak konkretne ostrzeżenie przed założeniem, że rzeczywiste wykonanie świadczenia i cena rynkowa zapewnią neutralność wypłaty w estońskim CIT.

9. VAT: kluczowe znaczenie ma samodzielność

W wyroku I FSK 1401/24 z 12 czerwca 2026 r. NSA podkreślił znaczenie samodzielnego wykonywania działalności dla uznania wspólnika za podatnika VAT.

W analizowanej sprawie spółka zapewniała zasoby potrzebne do wykonania świadczeń i odpowiadała wobec klientów. Warunki współpracy miały cechy zbliżone do stosunku pracy. Sąd nie uznał czynności wspólniczki za samodzielną działalność gospodarczą w rozumieniu VAT.

Nie wynika z tego powszechne wyłączenie wszystkich świadczeń z art. 176 z VAT. Ocena wymaga ustalenia m.in. zasad odpowiedzialności, organizacji pracy, wynagrodzenia i ponoszonego ryzyka.

Kwalifikacja przychodu w PIT nie zastępuje analizy VAT. Samo zaliczenie wynagrodzenia do innych źródeł nie rozstrzyga statusu podatnika VAT.

Źródło: Wyrok NSA I FSK 1401/24.

10. Interpretacja podatkowa: trzeba sprawdzić jej zakres i aktualność

Przy korzystaniu z interpretacji należy przeczytać zarówno opis sprawy, jak i ocenę organu. Argumenty wnioskodawcy mogą być przedstawione bardzo przekonująco, mimo że organ ostatecznie uznał je za nieprawidłowe.

Trzeba też sprawdzić status dokumentu. Przykładem jest interpretacja 0113-KDIPT2-3.4011.102.2022.3.AK z 14 lipca 2022 r., dotycząca obowiązków spółki przy wypłatach z art. 176. W bazie MF znajduje się informacja o jej uchyleniu przez Szefa KAS 31 lipca 2024 r. Nie należy przedstawiać jej jako aktualnej, korzystnej interpretacji potwierdzającej sposób rozliczenia.

Źródło: Status interpretacji w bazie MF.

Uchylenie pojedynczej interpretacji nie oznacza automatycznie zmiany kwalifikacji wszystkich podobnych wynagrodzeń. Oznacza natomiast konieczność sprawdzenia podstaw i zakresu jej uchylenia.

Ochrona interpretacji ma ustawowe granice. Zależy m.in. od zgodności rzeczywistej sytuacji z opisem przedstawionym we wniosku. Przepisy przewidują także odmowę wydania interpretacji przy określonych przesłankach związanych z unikaniem opodatkowania oraz ograniczenia ochrony przy zastosowaniu klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Zgodnie z art. 119a znaczenie mają łącznie m.in. korzyść sprzeczna z celem przepisów, jej rola jako głównego lub jednego z głównych celów czynności oraz sztuczność sposobu działania. Sama oszczędność podatkowa nie przesądza jeszcze o zastosowaniu klauzuli.

Źródło: Ordynacja podatkowa — art. 14b, 14e, 14k–14na i 119a.

— ◇ —

11. Dwa przykłady do praktycznej analizy

Poniższe sytuacje są hipotetyczne.

Przykład A: bieżąca obsługa spółki

Wspólnik otrzymuje 6 000 zł miesięcznie. Codziennie odpowiada klientom, przygotowuje dokumenty i wykonuje zadania zlecane na bieżąco. W dokumentach widnieje jedynie „świadczenie na podstawie art. 176”.

W takiej sytuacji audyt powinien objąć rzeczywisty zakres współpracy, dostępność wspólnika, sposób wydawania poleceń, podstawę wynagrodzenia oraz możliwość występowania innego stosunku prawnego. Zmiana nazwy obowiązków na „świadczenia powtarzające się” nie zastępuje tej analizy.

Przykład B: wyodrębnione raporty

Wspólnik przygotowuje wskazane raporty w określonych terminach, a spółka posiada dokumentację ich odbioru.

Łatwiej wówczas wykazać, co zostało wykonane. Nie jest to jednak gotowa odpowiedź na pytania o składki i podatki. Trzeba jeszcze zbadać organizację świadczeń, ich podstawę prawną, samodzielność i sposób ustalenia wynagrodzenia.

12. Jak przygotować dokumentację do sprawdzenia rozliczeń?

Do praktycznego przeglądu proponuję zebrać:

  1. Umowę spółki wraz ze zmianami i dokumentami ich rejestracji.
  2. Postanowienia opisujące obowiązki konkretnego wspólnika.
  3. Dokumenty określające wynagrodzenie i sposób jego obliczania.
  4. Zestawienie rzeczywiście wykonanych świadczeń z datami.
  5. Dowody wykonania: raporty, opracowania, zestawienia lub potwierdzenia odbioru.
  6. Uzasadnienie gospodarcze oraz materiały dotyczące poziomu wynagrodzenia.
  7. Informacje o innych umowach i funkcjach wspólnika.
  8. Dotychczasowe rozliczenia podatkowe, składkowe oraz posiadane interpretacje.

To propozycja organizacji dokumentacji. Jej kompletność nie przesądza sama w sobie o prawidłowości rozliczeń.

Jeżeli wypłaty już trwają, przegląd warto przeprowadzić również dla wcześniejszych okresów. Najpierw należy ustalić fakty i właściwą kwalifikację, a dopiero potem oceniać potrzebę korekt. Zmiana zasad na przyszłość nie zastępuje oceny dotychczasowych rozliczeń.

Przy art. 176 KSH zaczęłabym więc od potrzeb spółki i rzeczywiście wykonywanych obowiązków. Dopiero na tej podstawie można rzetelnie określić sposób wynagradzania, dokumentowania i rozliczania współpracy.

Dorota Zakrzewska
Autorka e-booków i artykułów o księgowości i podatkach, w zawodzie od 1997 roku.

W Family Company — Certyfikowanym Biurze Księgowym — obsługujemy przedsiębiorców z Nadarzyna i całej Polski, również online.

Poznaj zakres obsługi księgowej →

Artykuł ma charakter informacyjny. Ocena konkretnej wypłaty wymaga analizy umowy spółki, faktycznych czynności i sytuacji podatkowej oraz ubezpieczeniowej wspólnika.

Najem prywatny a KSeF w 2026 roku. Nie masz firmy, a możesz potrzebować NIP i KSeF

Najem prywatny a KSeF w 2026 roku. Nie masz firmy, a możesz potrzebować NIP i KSeF

Najem prywatny a KSeF w 2026 roku – mieszkanie, umowa najmu i rozliczenia podatkowe
PIT • VAT • NIP • KSeF

Najem prywatny a KSeF w 2026 roku

Nie masz firmy, nie jesteś czynnym VAT-owcem, a mimo to możesz potrzebować NIP i wystawiać faktury w KSeF. Jak to możliwe?

Nie prowadzisz działalności gospodarczej. Nie masz wpisu w CEIDG. Nie jesteś czynnym podatnikiem VAT. Masz jednak prywatne mieszkanie albo lokal i wynajmujesz go swojej spółce z o.o.

Spółka płaci Ci na przykład 12 000 zł miesięcznie i prosi o fakturę.

Wydawałoby się, że skoro jest to najem prywatny, KSeF nie powinien mieć z Tobą nic wspólnego. Tymczasem może się okazać, że do wystawienia faktury potrzebujesz NIP, a sam dokument powinien zostać wystawiony w Krajowym Systemie e-Faktur.

Najważniejsza zasada Najem prywatny w PIT i działalność gospodarcza w rozumieniu VAT to nie są te same pojęcia.

Najem prywatny w PIT a VAT

Na gruncie podatku dochodowego najem może być rozliczany jako najem prywatny, czyli jako odrębne źródło przychodów, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy o PIT.

Inaczej wygląda jednak sytuacja na gruncie podatku VAT. Ustawa o VAT posługuje się własną definicją działalności gospodarczej.

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o VAT działalność gospodarcza obejmuje między innymi wykorzystywanie towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.

Co to oznacza w praktyce?

Możesz nie mieć działalności w CEIDG, rozliczać przychód jako najem prywatny w PIT, a jednocześnie z tytułu odpłatnego najmu być podatnikiem VAT.
Najem prywatny, PIT, VAT, NIP i KSeF – schemat rozliczenia
Ten sam najem może być inaczej oceniany na gruncie PIT i VAT.

Podatnik VAT nie oznacza czynnego podatnika VAT

Sam fakt, że z punktu widzenia ustawy o VAT jesteś podatnikiem, nie oznacza jeszcze, że musisz być czynnym podatnikiem VAT.

Od 1 stycznia 2026 roku limit zwolnienia podmiotowego z VAT wynosi 240 000 zł.

Przykład

Wynajmujesz lokal swojej spółce za 12 000 zł miesięcznie.

12 000 zł × 12 miesięcy = 144 000 zł rocznie.

Jeżeli nie masz innej sprzedaży wliczanej do limitu i spełniasz pozostałe warunki zwolnienia, sama wartość tego najmu nie powoduje przekroczenia limitu 240 000 zł.

A co z mieszkaniem wynajmowanym na cele mieszkaniowe?

Ustawa o VAT przewiduje także zwolnienie dla wynajmu nieruchomości o charakterze mieszkalnym na własny rachunek wyłącznie na cele mieszkaniowe.

Nie oznacza to jednak, że każde wynajęcie mieszkania spółce będzie automatycznie korzystało z takiego zwolnienia.

Znaczenie ma między innymi faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości. Wynajęcie mieszkania spółce na biuro to zupełnie inna sytuacja niż rzeczywiste przeznaczenie nieruchomości na cele mieszkaniowe.

Czy osoba zwolniona z VAT musi wystawić fakturę?

KSeF sam w sobie nie tworzy obowiązku wystawiania faktury. Najpierw trzeba ustalić, czy taki obowiązek wynika z ustawy o VAT.

Zgodnie z art. 106b ustawy o VAT podatnik korzystający ze zwolnienia nie zawsze ma obowiązek wystawiania faktury.

Jeżeli jednak nabywca — w naszym przypadku spółka — zażąda jej wystawienia w ustawowym terminie, fakturę należy wystawić.

I właśnie tutaj zaczyna się KSeF Jeżeli Twoja spółka mówi: „Proszę wystawić fakturę”, trzeba ustalić, czy dokument może być wystawiony poza KSeF, czy powinien już trafić do systemu.

Przejściowy limit 10 000 zł w 2026 roku

W okresie przejściowym obowiązującym w 2026 roku ustawodawca przewidział możliwość wystawiania określonych faktur poza KSeF, jeżeli miesięczna wartość sprzedaży udokumentowanej takimi fakturami nie przekracza 10 000 zł brutto.

W naszym przykładzie czynsz wynosi jednak 12 000 zł miesięcznie.

Oznacza to, że limit zostaje przekroczony już przy tej fakturze.

Najem 8 000 zł W 2026 roku należy jeszcze sprawdzić możliwość zastosowania przejściowego wyjątku.
Najem 12 000 zł Jedna faktura powoduje przekroczenie przejściowego limitu 10 000 zł.

Jak wystawić fakturę w KSeF, jeżeli mam tylko PESEL?

I tutaj dochodzimy do jednej z najbardziej zaskakujących sytuacji.

Osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej bardzo często posługuje się dla celów podatkowych numerem PESEL.

Tymczasem w przypadku sprzedawcy wystawiającego fakturę w KSeF konieczna jest identyfikacja numerem NIP.

PESEL może nie wystarczyć

Jeżeli osoba fizyczna ma obowiązek wystawienia faktury w KSeF, może pojawić się konieczność uzyskania NIP i dokonania właściwych zgłoszeń identyfikacyjnych.

NIP nie oznacza automatycznie VAT czynnego

To bardzo ważne rozróżnienie.

Uzyskanie NIP i dokonanie odpowiedniej rejestracji dla potrzeb VAT nie oznacza automatycznie konieczności rezygnacji ze zwolnienia.

Jeżeli podatnik nadal spełnia warunki zwolnienia, może pozostawać podatnikiem VAT zwolnionym.

Możliwa jest więc sytuacja, w której dana osoba:

Nie prowadzi działalności w CEIDG Przychód nadal może być rozliczany jako najem prywatny.
Posiada NIP NIP służy między innymi do prawidłowej identyfikacji sprzedawcy.
Korzysta ze zwolnienia z VAT Nie musi automatycznie stawać się czynnym VAT-owcem.
Wystawia fakturę w KSeF Jeżeli przepisy wymagają wystawienia jej w systemie.

Najem firmie a najem osobie prywatnej

Sytuacja wygląda inaczej, kiedy mieszkanie wynajmujesz osobie fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.

Faktury wystawiane konsumentom są wyłączone z obowiązkowego KSeF.

To samo mieszkanie – dwa różne przypadki

🏢 Najem swojej spółce lub innej firmie
Faktura może podlegać obowiązkowemu KSeF.

🏠 Najem zwykłej osobie prywatnej
Faktura konsumencka nie jest objęta obowiązkowym KSeF.

Co zmieni się od 1 stycznia 2027 roku?

Przejściowe ułatwienie związane z limitem 10 000 zł zostało przewidziane tylko na 2026 rok.

Oznacza to, że od 2027 roku problem KSeF i konieczności prawidłowej identyfikacji sprzedawcy może dotyczyć również osób wystawiających faktury na znacznie niższe kwoty.

Najważniejszy wniosek

„To tylko najem prywatny, przecież nie mam firmy” — to zdanie nie wystarcza już do ustalenia wszystkich obowiązków.

Trzeba osobno sprawdzić PIT, VAT, obowiązek wystawienia faktury, status podatnika, NIP oraz KSeF.

Podstawa prawna

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych – w szczególności art. 10 ust. 1 pkt 6.

Ustawa o podatku od towarów i usług – w szczególności art. 15, art. 43, art. 106b, przepisy dotyczące KSeF oraz art. 113.

Ustawa o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników – przepisy dotyczące identyfikatora podatkowego NIP i PESEL.

Księgowość • podatki • praktyczne wsparcie

Potrzebujesz pomocy z KSeF lub rozliczeniem najmu?

Certyfikowane Biuro Księgowe Family Company sp. z o.o.

Pomagamy uporządkować obowiązki podatkowe i księgowe w sposób zrozumiały i praktyczny.

☎ 507 354 314
Zadzwoń do nas
Uwaga: materiał ma charakter edukacyjny. W konkretnym przypadku znaczenie może mieć między innymi rodzaj nieruchomości, sposób jej wykorzystania, treść umowy, status VAT wynajmującego oraz pozostała sprzedaż podatnika.

Auto po Wykupie – Sprzedać czy Darować ?

Auto po Wykupie – Sprzedać czy Darować ?

Samochód po leasingu: sprzedać czy podarować?

6 lat, 6 miesięcy i projektowane 3 lata

 

Stan prawny: 16 sierpnia 2026 r.

Wykupiłeś samochód z leasingu prywatnie i myślisz:

„Odczekam pół roku, sprzedam i podatku nie będzie”?

Niestety, w przypadku samochodu wykorzystywanego wcześniej w działalności na podstawie leasingu operacyjnego taka zasada może nie zadziałać.

Przedsiębiorca może spotkać się z okresem aż 6 lat.

Ale na tym historia się nie kończy.

Jeżeli po prywatnym wykupie samochód zostanie rzeczywiście podarowany najbliższej rodzinie, po stronie obdarowanego obecne przepisy prowadzą do zupełnie innej reguły – pół roku.

A jednocześnie Ministerstwo Finansów pracuje nad zmianą, która w określonych przypadkach ma wydłużyć ten okres do 3 lat. Na dzień publikacji tego artykułu jest to jednak nadal projekt, a nie obowiązujące prawo.

Mamy więc jeden samochód i trzy liczby:

6 lat – 6 miesięcy – projektowane 3 lata.

Skąd się biorą i dlaczego przed wykupem samochodu warto wiedzieć, co zamierzamy z nim zrobić później?


Prywatny wykup nie oznacza automatycznie prywatnej sprzedaży po pół roku

Najpierw ważne założenie: mówimy o przedsiębiorcy rozliczającym PIT, który wykorzystywał samochód w działalności na podstawie leasingu operacyjnego.

W przypadku zwykłej prywatnej sprzedaży rzeczy ustawa o PIT rzeczywiście zna zasadę półroczną.

Art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT wskazuje, że źródłem przychodu jest odpłatne zbycie „innych rzeczy”, jeżeli następuje przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie – pod warunkiem, że sprzedaż nie następuje w wykonywaniu działalności gospodarczej.

I właśnie stąd bierze się popularne przekonanie:

„Kupiłem prywatnie, poczekam pół roku i sprzedam bez PIT”.

Problem w tym, że dla samochodów wykorzystywanych wcześniej w działalności na podstawie leasingu ustawodawca stworzył przepis szczególny.

Co mówi art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT?

Przepis zalicza do przychodów z działalności gospodarczej przychody z odpłatnego zbycia rzeczy ruchomych, które były wcześniej wykorzystywane na potrzeby działalności na podstawie umowy leasingu określonej w art. 23b ust. 1 ustawy o PIT.

Nie jest więc decydujące wyłącznie to, że faktura wykupowa została wystawiona w ramach prywatnego wykupu.

Ustawa patrzy również na historię tego samochodu.

A tutaj pojawia się kolejny przepis.

Art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT – skąd bierze się 6 lat?

Art. 10 ust. 2 pkt 4 wyłącza zastosowanie zwykłej zasady z art. 10 ust. 1 pkt 8 do składników określonych właśnie w art. 14 ust. 2 pkt 19.

Przepis posługuje się okresem 6 lat, liczonym pomiędzy pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu wycofania składnika z działalności gospodarczej a jego odpłatnym zbyciem.

To oznacza jedną bardzo ważną rzecz:

Prywatny wykup samochodu nie daje przedsiębiorcy automatycznie prawa do zastosowania zwykłej półrocznej zasady sprzedaży prywatnej.

I właśnie tutaj najczęściej pojawia się błąd.


Przykład: wykup za 20 000 zł, sprzedaż za 120 000 zł

Załóżmy, że po zakończeniu leasingu samochód jest wart rynkowo 120 000 zł.

Kwota wykupu wynosi natomiast 20 000 zł.

Przedsiębiorca wykupuje samochód prywatnie. Nie ujmuje faktury wykupowej w działalności i nie odlicza od niej VAT.

Po roku znajduje kupca, który oferuje 120 000 zł.

Pierwsza myśl może być prosta:

„Samochód jest prywatny, a od wykupu minęło więcej niż pół roku”.

Tyle że w świetle art. 14 ust. 2 pkt 19 w związku z art. 10 ust. 2 pkt 4 ustawy o PIT to może nie wystarczyć. Jeżeli szczególny okres jeszcze nie upłynął, sprzedaż może nadal zostać zakwalifikowana do przychodów z działalności gospodarczej.

Nie oznacza to oczywiście, że „podatek wyniesie tyle, co cała cena sprzedaży”.

Przychód, dochód i podatek to trzy różne pojęcia.

Sposób rozliczenia zależy między innymi od formy opodatkowania przedsiębiorcy i kosztów, jakie mogą zostać rozpoznane w konkretnej sytuacji.


A może sprzedać samochód „taniej”, np. komuś z rodziny?

To też nie jest rozwiązanie, które można traktować jak podatkowy przycisk „reset”.

Art. 19 ust. 1 ustawy o PIT stanowi, że przychodem z odpłatnego zbycia jest co do zasady cena określona w umowie pomniejszona o koszty zbycia. Jeżeli jednak bez uzasadnionej przyczyny cena znacznie odbiega od wartości rynkowej, organ podatkowy może określić przychód według wartości rynkowej.

Czyli pomysł:

„Auto jest warte 120 tys., ale sprzedam bratu za 15 tys. i temat zamknięty”

może otworzyć zupełnie nowy temat.

Tym razem z urzędem skarbowym.

A co, jeśli zamiast sprzedaży wybierzemy darowiznę?

 

Tutaj sytuacja zmienia się zasadniczo.

Sprzedaż jest czynnością odpłatną. Darowizna – nieodpłatną.

Jeżeli po prywatnym wykupie samochód zostanie rzeczywiście przekazany w darowiźnie, darczyńca nie otrzymuje ceny za samochód.

Nie dochodzi więc po jego stronie do odpłatnego zbycia, o którym mówi art. 14 ust. 2 pkt 19 ustawy o PIT.

Dodatkowo art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT stanowi, że przepisów tej ustawy nie stosuje się do przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn.

I w tym momencie opuszczamy na chwilę ustawę o PIT i przechodzimy do ustawy o podatku od spadków i darowizn.

 


 

Darowizna samochodu – kto płaci podatek?

Art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn obejmuje podatkiem nabycie własności rzeczy tytułem darowizny.

Ale dla najbliższej rodziny mamy bardzo ważne zwolnienie.

Art. 4a – tak zwana grupa „zero”

Zgodnie z art. 4a ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, z pełnego zwolnienia mogą – po spełnieniu ustawowych warunków – skorzystać:

małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha.

Czyli samochód może być wart 120 000 zł, 150 000 zł czy więcej, a podatek od darowizny dla osoby z tej grupy może wynieść 0 zł.

Ale zwolnienie nie oznacza:

„nic nie muszę robić”.


SD-Z2 – sześć miesięcy na zgłoszenie

Art. 4a przewiduje, że jeżeli zgłoszenie jest wymagane, nabycie należy zgłosić właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego.

W praktyce służy do tego formularz SD-Z2.

A kiedy powstaje obowiązek podatkowy przy darowiźnie?

Odpowiada na to art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Przy darowiźnie obowiązek powstaje zasadniczo z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a jeżeli umowa została zawarta bez tej formy – z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia.

Czy SD-Z2 jest potrzebne zawsze?

Nie.

Art. 4a ust. 4 przewiduje wyjątki. Zgłoszenia nie wymaga się m.in. wtedy, gdy wartość majątku nabytego od tej samej osoby, liczona według zasad ustawowych, nie przekracza kwoty wskazanej w art. 9 ust. 1 pkt 1, albo gdy nabycie następuje na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego.

Aktualna kwota z art. 9 ust. 1 pkt 1 wynosi 36 120 zł. Przy jej obliczaniu trzeba uwzględnić również wcześniejsze nabycia od tej samej osoby według zasad określonych w ustawie.

Przy samochodzie wartym np. 120 000 zł najczęściej nie jest więc dobrym pomysłem wkładanie umowy darowizny do szuflady z napisem:

„księgowa kiedyś się tym zajmie”.

Termin biegnie niezależnie od tego, jak bardzo zajęta jest szuflada.


Darowizna musi być rzeczywista

To jedna z najważniejszych kwestii praktycznych.

Jeżeli rodzic przekazuje samochód córce, to córka naprawdę staje się jego właścicielem.

Może nim jeździć.

Może go zatrzymać.

Może w przyszłości sprzedać.

A jeżeli sprzeda samochód, pieniądze ze sprzedaży należą do niej.

Darowizny nie należy traktować jako technicznego „przepuszczenia” auta przez członka rodziny, podczas gdy samochód jest już faktycznie sprzedany osobie trzeciej, a pieniądze mają wrócić do pierwotnego właściciela.

Mówimy tutaj o skutkach rzeczywistej darowizny, a nie czynności stworzonej wyłącznie na papierze.


 

 


Co się stanie, jeśli obdarowany później sprzeda samochód?

I tutaj wracamy do liczby:

6 miesięcy.

Obdarowany nabył samochód już jako własny składnik majątku. Jeżeli późniejsza sprzedaż jest zwykłą sprzedażą prywatną, zastosowanie znajduje art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d ustawy o PIT.

Zgodnie z nim sprzedaż „innej rzeczy” podlega tej regulacji, jeżeli została dokonana przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

Przykład

Ojciec przekazuje córce samochód w darowiźnie 20 sierpnia 2026 r.

Nie liczymy sześciu miesięcy od 20 sierpnia.

Liczymy od końca miesiąca, w którym córka nabyła samochód.

Mamy więc:

wrzesień → październik → listopad → grudzień → styczeń → luty.

Przy obecnym stanie prawnym od 1 marca 2027 r. jesteśmy już po okresie półrocznym.

Jeżeli sprzedaż jest rzeczywiście prywatna, po upływie tego okresu nie mieści się już w źródle przychodu określonym w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d.

I właśnie dlatego mamy tak dużą różnicę:

Przedsiębiorca sprzedający sam samochód wykorzystywany wcześniej w leasingu – szczególna reguła 6 lat.

Osoba, która rzeczywiście otrzymała samochód w darowiźnie i następnie sprzedaje go prywatnie – obecnie reguła półroczna.


Co, jeśli obdarowany sprzeda samochód przed upływem pół roku?

Wtedy sprzedaży nie można po prostu pominąć w PIT.

Znaczenie mają m.in. art. 19 oraz art. 24 ust. 6 ustawy o PIT.

Art. 24 ust. 6 przewiduje dla prywatnego odpłatnego zbycia rzeczy sposób ustalania dochodu jako różnicy między przychodem ze sprzedaży a kosztem nabycia, z uwzględnieniem nakładów poczynionych w czasie posiadania rzeczy.

Przy darowiźnie pojawia się dodatkowy problem: obdarowany nie zapłacił ceny zakupu samochodu, ponieważ otrzymał go nieodpłatnie.

Dlatego wartości samochodu wpisanej do umowy darowizny nie należy automatycznie utożsamiać ze zwykłym kosztem zakupu w PIT.

To jeden z powodów, dla których przy sprzedaży przed upływem pół roku warto policzyć skutki przed podpisaniem umowy, a nie po fakcie.

Czasami naprawdę jeden dzień robi różnicę.


Darowizna samochodu a VAT – tutaj łatwo o drugi błąd

Do tej pory mówiliśmy głównie o PIT i podatku od darowizny.

Ale pozostaje jeszcze VAT.

I tu często pojawia się bardzo prosty – i nie zawsze prawidłowy – wniosek:

„Skoro oddaję samochód za darmo, to VAT-u nie ma”.

Niestety VAT nie jest aż tak sentymentalny.

Art. 7 ust. 2 ustawy o VAT

 

 

Zgodnie z tym przepisem za dostawę towarów może zostać uznane również nieodpłatne przekazanie towarów należących do przedsiębiorstwa, w tym darowizna, jeżeli podatnikowi przy nabyciu, imporcie lub wytworzeniu towaru albo jego części składowych przysługiwało w całości lub części prawo do odliczenia VAT.

I właśnie dlatego nie wystarczy zadać pytania:

„Czy podczas leasingu odliczałem 50% VAT od rat?”

Trzeba sprawdzić przede wszystkim sam wykup.

Znaczenie ma to, czy samochód został rzeczywiście wykupiony do majątku prywatnego, czy VAT z faktury wykupowej został odliczony i jak samochód był faktycznie wykorzystywany po wykupie.

Leasing i późniejszy wykup nie są bowiem jednym i tym samym zdarzeniem.


Świeża interpretacja KIS z 2026 r. – prywatny wykup i darowizna żonie

Mamy również bardzo aktualny przykład praktyczny.

W interpretacji indywidualnej z 16 lipca 2026 r. dotyczącej darowizny samochodu osobowego na rzecz żony po wcześniejszym wykupie z leasingu na cele osobiste Dyrektor KIS potwierdził w opisanym stanie faktycznym brak opodatkowania VAT darowizny samochodu.

To cenna wskazówka, ale trzeba bardzo mocno podkreślić:

nie oznacza to, że każda darowizna samochodu po leasingu jest automatycznie bez VAT.

Interpretacja dotyczy konkretnego podatnika i konkretnie przedstawionych okoliczności.

Przy innym sposobie wykupu lub wykorzystania samochodu odpowiedź może być inna.


Ministerstwo Finansów chce zmienić pół roku na 3 lata

I tutaj dochodzimy do najbardziej aktualnej części całej historii.

Na dzień 16 sierpnia 2026 r. trzyletni okres jeszcze nie obowiązuje.

W wykazie prac legislacyjnych nadal znajduje się projekt UD116. Jego aktualizowana wersja została opublikowana również w 2026 r.

Projekt przewiduje opodatkowanie sprzedaży rzeczy ruchomej otrzymanej przez najbliższą rodzinę przedsiębiorcy, który wcześniej wykorzystywał ją w działalności na podstawie leasingu, następnie wykupił do majątku prywatnego i przekazał rodzinie korzystającej ze zwolnienia w podatku od spadków i darowizn, jeżeli obdarowany sprzeda rzecz przed upływem 3 lat od jej otrzymania.

Czyli ustawodawca chce ograniczyć mechanizm:

prywatny wykup → darowizna → pół roku → sprzedaż

i w określonych przypadkach zastąpić go:

prywatny wykup → darowizna → 3 lata → sprzedaż.

Ale jeszcze raz:

Na dzień publikacji tego artykułu 3 lata są projektem. Nie obowiązującym przepisem.

Jeżeli więc ktoś mówi dzisiaj:

„Od 2026 roku po darowiźnie auta trzeba już czekać trzy lata”

warto odpowiedzieć:

„To poproszę o numer obowiązującego artykułu”.

I można spokojnie poczekać.


Co zapamiętać przed wykupem samochodu?

Najważniejsze nie jest samo pytanie: „wykup firmowy czy prywatny?”

Trzeba spojrzeć krok dalej.

Przed zapłatą faktury wykupowej warto ustalić:

  • co planujesz zrobić z samochodem po zakończeniu leasingu;
  • czy chcesz go zatrzymać, sprzedać czy rzeczywiście podarować;
  • czy wykup ma mieć charakter prywatny czy firmowy;
  • czy VAT z wykupu będzie odliczany;
  • czy samochód po wykupie nadal będzie wykorzystywany w działalności;
  • kiedy planowana jest ewentualna sprzedaż i przez kogo ma zostać dokonana;
  • czy do momentu sprzedaży nie zmienią się przepisy – szczególnie w związku z projektem UD116.

To jest moment, w którym planowanie ma sens.

Znacznie gorzej wygląda kolejność:

wykup → znaleziony kupiec → podpisana umowa → telefon do księgowej: „a jak to teraz zrobić najkorzystniej?”

Wtedy odpowiedź może niestety brzmieć:

„Najkorzystniej byłoby porozmawiać przed wykupem”.

Podstawy prawne wykorzystane w artykule

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych:
art. 2 ust. 1 pkt 3; art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d; art. 10 ust. 2 pkt 4; art. 14 ust. 2 pkt 19; art. 19; art. 23b ust. 1; art. 24 ust. 6.

Ustawa o podatku od spadków i darowizn:
art. 1 ust. 1 pkt 2; art. 4a ust. 1 i ust. 4; art. 6 ust. 1 pkt 4; art. 9 ust. 1 pkt 1.

Ustawa o podatku od towarów i usług:
art. 7 ust. 2.

Interpretacja indywidualna KIS z 16 lipca 2026 r.:
brak VAT od darowizny żonie samochodu wykupionego z leasingu na cele osobiste – w konkretnym stanie faktycznym przedstawionym we wniosku.

Projekt UD116:
projektowane wprowadzenie 3-letniego okresu przy sprzedaży określonych rzeczy poleasingowych otrzymanych w darowiźnie przez najbliższą rodzinę. Na dzień 16 sierpnia 2026 r. rozwiązanie nie jest jeszcze obowiązującym prawem.



Najważniejszy wniosek

Samochód się nie zmienia.

Ma ten sam numer rejestracyjny, ten sam przebieg i te same kluczyki.

Zmienia się jego sytuacja podatkowa.

Przy sprzedaży przez przedsiębiorcę może pojawić się 6 lat.

Przy rzeczywistej darowiźnie i późniejszej prywatnej sprzedaży przez obdarowanego – według obecnych przepisów – 6 miesięcy.

A w projekcie UD116 pojawiają się 3 lata.

Dlatego decyzji o samochodzie po leasingu nie warto podejmować dopiero wtedy, kiedy przed domem stoi już kupiec.

Najważniejsze decyzje zapadają wcześniej – często już przy wykupie.

 

Chcesz więcej takich konkretnych materiałów?

Jeżeli lubisz podatki tłumaczone po ludzku, ale bez upraszczania przepisów do jednego zdania z internetu, zapraszam Cię również na mojego TikToka.

To właśnie tam regularnie omawiam sytuacje, z którymi przedsiębiorcy spotykają się na co dzień: leasing, samochody w firmie, spółki z o.o., ZUS, VAT, koszty podatkowe i zmiany w przepisach.

Bez straszenia urzędem skarbowym.
Bez podatkowego „pitu-pitu”.
Za to z przykładami, konkretnymi artykułami i odpowiedziami na pytania, które naprawdę pojawiają się w biznesie.

Jeżeli prowadzisz firmę – obserwuj mój TikTok.  dorota.ksiegowa
Czasami kilka minut filmu może uchronić przed decyzją, której później nie da się już łatwo odwrócić.

 

A może potrzebujesz księgowości, która patrzy krok dalej?

W Certyfikowanym Biurze Księgowym Family Company D.R. Zakrzewscy sp. z o.o. obsługujemy przedsiębiorców z całej Polski – zarówno stacjonarnie, jak i online.

Nie ograniczamy się wyłącznie do zaksięgowania dokumentów.

Zależy nam, żeby klient wiedział wcześniej, jakie skutki może mieć planowana transakcja, wykup samochodu, zmiana formy działalności czy decyzja dotycząca spółki.

Bo dobra księgowość nie powinna zaczynać się wtedy, kiedy dokument już leży na biurku.

Powinna pomóc przedsiębiorcy zanim podejmie decyzję.

Jeżeli szukasz biura rachunkowego, które oprócz liczb widzi również Twój biznes:

 

Family Company D.R. Zakrzewscy sp. z o.o.
Certyfikowane Biuro Księgowe
📞 507 354 314
✉️ ksiegowanadarzyn@gmail.com
🌐 www.polecanaksiegowa.pl

Obsługujemy klientów z całej Polski.

A jeśli na razie po prostu chcesz wiedzieć więcej – zostań ze mną na TikToku.

Bo w podatkach naprawdę warto wiedzieć przed, a nie dopiero pytać po fakcie.

Odpowiedzialność solidarna w VAT, jak nie zapłacić za nieswoje długi ?

Odpowiedzialność solidarna w VAT, jak nie zapłacić za nieswoje długi ?

Odpowiedzialność solidarna w VAT, jak nie zapłacić za nieswoje długi ?

Odpowiedzialność solidarna w VAT  i pułapka Białej Listy.

Jak nie zapłacić podatków za swojego kontrahenta?

Wprowadzenie mechanizmów mających uszczelnić system podatkowy w Polsce sprawiło, że granica między byciem uczciwym przedsiębiorcą a ofiarą cudzych oszustw stała się niezwykle cienka.

Najlepszym tego dowodem jest instytucja odpowiedzialności solidarnej w VAT. Przelew wykonany w dobrej wierze, ale na niewłaściwy rachunek bankowy, może uruchomić bezwzględną machinę skarbową.

Z tego artykułu dowiesz się, czym dokładnie jest odpowiedzialność solidarna, jakie przepisy ją regulują, jak podchodzą do niej polskie sądy oraz TSUE, a także – co najważniejsze – jak zbudować skuteczną tarczę obronną dla swojej firmy.

  1. Fundament prawny: Kiedy odpowiadasz za cudzy VAT?

W polskim systemie prawnym odpowiedzialność solidarna w kontekście transakcji handlowych i rachunków bankowych opiera się na dwóch kluczowych aktach prawnych:

  • 117ba § 1 i 2 Ordynacji podatkowej: To tutaj zapisano sankcję za zlekceważenie Białej Listy VAT. Jeśli podatnik dokonuje płatności o wartości przekraczającej 15 000 zł brutto (w ramach jednej transakcji) na rachunek bankowy inny niż wskazany w oficjalnym wykazie szefa KAS, odpowiada solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe dostawcy w części VAT związanej z tą dostawą.

 

  • Art. 105a ustawy o VAT: Przepis ten reguluje odpowiedzialność solidarną nabywcy w tzw. towarach wrażliwych (np. paliwa, stal, złoto, a w najnowszych nowelizacjach również określone usługi niematerialne). Nabywca odpowiada za VAT sprzedawcy, jeśli w momencie składania zamówienia wiedział lub miał uzasadnione podstawy do przypuszczania, że należny podatek z tej transakcji nie zostanie odprowadzony do urzędu.

 

  1. Podział Płatności (Split Payment) i ZAW-NR jako koła ratunkowe

Ustawodawca przewidział mechanizmy, które pozwalają uwolnić się od tego ryzyka (tzw. okoliczności egzoneracyjne). Zgodnie z art. 117ba § 3 Ordynacji podatkowej, odpowiedzialność solidarna zostaje wyłączona,jeśli

Złożysz zawiadomienie ZAW-NR: Poinformujesz naczelnika urzędu skarbowego o zapłacie na rachunek spoza Białej Listy w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od dnia zlecenia przelewu.

Zastosujesz Split Payment: Dokonasz zapłaty z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności (płatności dzielonej).

Ważny niuans ekspercki: Płatność dzielona uwalnia Cię od odpowiedzialności solidarnej w VAT, ale jeśli konto było spoza Białej Listy i nie wyślesz ZAW-NR, nadal ryzykujesz utratą kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym (PIT/CIT)!

  1. Przełomowe stanowisko TSUE:    Koniec z bezwzględnym karaniem

Przez lata polskie organy podatkowe stosowały odpowiedzialność solidarną automatycznie – na zasadzie ryzyka. Urzędników interesował jedynie fakt, że budżet stracił pieniądze, więc ściągali je od uczciwego kontrahenta, który je posiadał. Temu bezprawiu kres położył Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE).

W kluczowych sprawach dotyczących odpowiedzialności solidarnej w VAT unijny trybunał wypracował fundamentalne zasady:

  • Zasada proporcjonalności i pewności prawa: Państwa członkowskie mają prawo uszczelniać system (na mocy art. 273 Dyrektywy VAT), ale środki te nie mogą wykraczać poza to, co jest konieczne do osiągnięcia celu. Uniemożliwienie podatnikowi wykazania, że działał w dobrej wierze, jest rażącym naruszeniem prawa UE.

Wyrok TSUE w sprawie C-121/24 (grudzień 2025 r.): Trybunał rozstrzygał sprawę granic odpowiedzialności solidarnej, gdy główny dłużnik (sprzedawca) przestał istnieć (został zlikwidowany). TSUE potwierdził, że pociągnięcie nabywcy do odpowiedzialności jest możliwe, ale wyłącznie wtedy, gdy organ udowodni, że nabywca wiedział lub na podstawie obiektywnych przesłanek powinien był wiedzieć, że dostawca dopuści się oszustwa podatkowego. Sam fakt braku zapłaty VAT przez drugą stronę to za mało.

Kluczowa jest ocena świadomości i zachowania podatnika.

 

Skorzystaj z naszych usług i skup się na rozwoju swojej firmy !

  1. Linia orzecznicza NSA i sądów krajowych: Definicja „Należytej Staranności”

Polskie sądy administracyjne podążają za wytycznymi TSUE. W sporach z fiskusem najważniejszym pojęciem stała się należyta staranność kupiecka (dobra wiara).

Najnowszy, niezwykle istotny wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2026 r. (sygn. akt I FSK 428/24) brutalnie obnażył praktykę urzędów skarbowych. NSA uchylił niekorzystny wyrok sądu pierwszej instancji i przypomniał urzędnikom, że:

Ciężar dowodu spoczywa na skarbówce: To organ podatkowy musi udowodnić w sposób zindywidualizowany i konkretny, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o oszustwie. Ogólnikowe zarzuty urzędu są niezgodne z prawem.

Oczekiwania nie mogą być abstrakcyjne: Od przedsiębiorcy nie można wymagać działań właściwych dla organów śledczych czy podatkowych. Podatnik ma stosować standardowe i racjonalne dla danej branży środki weryfikacji.Podobne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 24 maja 2024 r. (sygn. akt I FSK 1680/19), wskazując, że od podatnika wymaga się typowej przezorności, a nie prowadzenia śledztwa gospodarczego.

  1. Jak zbudować procedurę bezpiecznej firmy? (Checklista dla przedsiębiorcy)

Z wyroków sądowych wprost wynika jedna zasada: Wygrywa ten przedsiębiorca, który zbiera dowody zanim wybuchnie pożar. Twoja firma musi wdrożyć wewnętrzną procedurę należytej staranności.

Przy każdej transakcji B2B powyżej 15 000 zł, zwłaszcza przy usługach niematerialnych (marketing, doradztwo), w segregatorze musi znaleźć się komplet dokumentów:

 

  • Cyfrowy ślad weryfikacji: Każdorazowo przed puszczeniem przelewu sprawdź rachunek kontrahenta na Białej Liście VAT i pobierz potwierdzenie w formacie PDF z widoczną datą i godziną. To Twój najważniejszy dowód przed sądem.
  • Pełna dokumentacja kontraktu: Sama faktura to za mało. Zgromadź pisemną umowę, precyzyjne aneksy oraz szczegółowe protokoły odbioru prac, raporty czy maile potwierdzające, że usługa faktycznie została wykonana.
  • Weryfikacja statusu podmiotu: Sprawdź przed transakcją status podatnika w KRS/CEIDG oraz rejestrze VAT – czy firma nie jest w likwidacji lub czy nie została wykreślona.
Odpowiedzialność solidarna to potężny bat fiskusa na przedsiębiorców, ale nie jesteś wobec niego bezbronny.

Przepisy Ordynacji podatkowej, w połączeniu z prokonsumencką linią orzeczniczą TSUE i polskiego NSA, dają Ci jasne narzędzia do obrony.

Warunek jest jeden: musisz porzucić rutynę, zacząć skrupulatnie weryfikować rachunki bankowe i dokumentować każdy krok współpracy. Bezpieczeństwo Twojego majątku leży w Twoich rękach.

 

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy limit 15 000 zł profesjonalnego obrotu dotyczy pojedynczej faktury, czy całej umowy?

Limit dotyczy wartości całej transakcji. Jeżeli podpisujesz umowę lub składasz jedno zamówienie na kwotę np. 20 000 zł brutto, to celowe podzielenie tej płatności na dwie faktury po 10 000 zł niczego nie zmienia. W świetle art. 117ba Ordynacji podatkowej to wciąż jest jedna transakcja przekraczająca limit, a to oznacza, że oba przelewy muszą trafić na rachunki z Białej Listy VAT.

Co zrobić, jeśli przez przypadek wyślę przelew na konto spoza Białej Listy?

Musisz działać bardzo szybko. Masz dokładnie 7 dni od dnia zlecenia przelewu na złożenie do swojego Urzędu Skarbowego zawiadomienia na formularzu ZAW-NR. Prawidłowe i terminowe złożenie tego dokumentu całkowicie zdejmuje z Ciebie ryzyko odpowiedzialności solidarnej za VAT oraz ratuje możliwość wrzucenia tego wydatku w koszty firmy (PIT/CIT). Pamiętaj, że ten termin jest ostateczny i nie da się go przywrócić!

Czy płatność Split Payment (podzielona płatność) chroni mnie w 100%?

Nie w stu procentach. Jeśli wykonasz przelew metodą Split Payment na konto spoza Białej Listy, prawo (art. 117ba § 3 pkt 1 Ordynacji podatkowej) całkowicie zwalnia Cię z odpowiedzialności solidarnej za VAT kontrahenta. Jednak sam Split Payment nie chroni Cię przed utratą kosztów uzyskania przychodów w podatku dochodowym (PIT/CIT). Aby nie stracić kosztów firmowych przy złym koncie, i tak musisz złożyć formularz ZAW-NR.

Czy muszę sprawdzać Białą Listę, jeśli kupuję coś od osoby prywatnej (B2C)?

Nie. Przepisy o Białej Liście VAT, limitach transakcyjnych i odpowiedzialności solidarnej dotyczą wyłącznie transakcji zawieranych pomiędzy przedsiębiorcami (relacje B2B). Kupując towary lub usługi od osoby prywatnej, która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie masz obowiązku weryfikacji jej rachunku.

Czy Urząd Skarbowy może automatycznie zająć mój majątek za długi kontrahenta?

Z perspektywy unijnego trybunału TSUE – absolutnie nie. TSUE w swoich wyrokach (m.in. w sprawach C-121/24 oraz C-276/24) jasno wskazuje, że odpowiedzialność solidarna nie może być nakładana automatycznie. Fiskus musi najpierw udowodnić, że działałeś w złej wierze, czyli że wiedziałeś lub na podstawie obiektywnych przesłanek powinieneś był wiedzieć, że Twój dostawca nie zapłaci podatku. Jeśli przed przelewem pobrałeś PDF z Białej Listy i dochowałeś należytej staranności, masz pełne prawo wygrać ze skarbówką przed sądem.

Inne wpisy

Blog Księgowe SOS
Copyright © 2026Certyfikowane Biuro księgowe Family Comapny