Dorota Zakrzewska · Księgowe SOS · Stan prawny: 13 listopada 2026 r.

Wyświetlenia artykułu: 13

🍂 Jesienne porządki? W domu można jeszcze trochę poczekać. W firmowych dokumentach — już niekoniecznie! Zanim przyjdzie grudniowy pośpiech, warto przyjrzeć się kilku sprawom, które mogą mieć realny wpływ na rozliczenie 2026 roku. Bo dobre zamknięcie roku zaczyna się wtedy, gdy mamy jeszcze czas spokojnie sprawdzić dokumenty, wychwycić błędy i uniknąć niepotrzebnych dopłat.

Przygotowałam 6 punktów kontrolnych przed zamknięciem 2026 roku. Dotyczą przedsiębiorców prowadzących KPiR, rozliczających ryczałt, a w odpowiednich przypadkach również spółek i innych podmiotów prowadzących księgi rachunkowe. Przy każdym punkcie podpowiadam, co zrobić w praktyce.

✦ W SKRÓCIE: 6 rzeczy do sprawdzenia przed końcem roku

JPK dochodowe · środki trwałe · remanent · składka zdrowotna · straty podatkowe · niezapłacone faktury. Zapisz tę listę i sprawdź ją punkt po punkcie.

🍂 1. JPK dochodowe — sprawdź, czy Twoja księgowość jest gotowa

W 2026 roku wchodzimy w nowy etap raportowania ksiąg podatkowych. I uwaga: JPK dochodowe to nie to samo co miesięczny JPK_V7. Chodzi m.in. o struktury JPK_PKPIR, JPK_EWP, JPK_ST oraz JPK_KR_PD.

Kogo dotyczą zasady od 2026 roku? W uproszczeniu: podatników PIT i CIT zobowiązanych do przesyłania JPK_VAT co miesiąc (JPK_V7M), z uwzględnieniem szczególnych regulacji. Dla kolejnej grupy, w tym rozliczających VAT kwartalnie, obowiązki te przewidziano od roku rozpoczynającego się w 2027 r.

Prowadzący KPiR i ewidencję przychodów, których obowiązek obejmuje już 2026 rok, będą przekazywać odpowiednie pliki po zakończeniu roku, co do zasady w terminie złożenia zeznania. Dla prowadzących księgi rachunkowe obowiązują odrębne terminy. Nie warto więc zakładać, że każdy przedsiębiorca wysyła identyczny plik w identycznym dniu.

Ważna aktualizacja z listopada 2026 r.: rozporządzenie obowiązujące od 3 listopada przewiduje czasowe zwolnienie określonych podmiotów rozliczających CIT z obowiązków dotyczących elektronicznego prowadzenia i przesyłania ewidencji środków trwałych w strukturze JPK_ST_KR — dla lat podatkowych lub obrotowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2025 r., a przed 1 stycznia 2029 r. Nie należy mylić tego ze strukturą JPK_ST przewidzianą m.in. dla KPiR i ryczałtu.

Co zrobić teraz? Ustal, które struktury dotyczą Twojej firmy, sprawdź aktualizację programu księgowego i poprawność danych: dokumentów, kontrahentów, środków trwałych oraz rozliczeń. Samo „mamy program” nie oznacza jeszcze „mamy uporządkowane dane”.

🍂 2. Środki trwałe — czy ewidencja zgadza się z rzeczywistością?

Samochód, komputer, maszyna, urządzenie, wyposażenie wprowadzone do ewidencji… A teraz pytanie: czy wszystko, co widnieje w dokumentach, rzeczywiście nadal znajduje się w firmie?

Sprawdź, czy zakupione składniki majątku zostały prawidłowo ujęte, czy sprzedaż, likwidacja albo wycofanie zostały udokumentowane oraz czy amortyzacja naliczana jest zgodnie z przyjętymi zasadami. Zwróć uwagę również na środki trwałe w pełni zamortyzowane. Zerowa wartość netto nie oznacza automatycznie, że składnik należy wykreślić z ewidencji.

  • porównaj ewidencję środków trwałych z faktycznie posiadanym majątkiem;
  • sprawdź daty przyjęcia do używania, wartości początkowe i odpisy amortyzacyjne;
  • zweryfikuj sprzedaże, likwidacje, darowizny i wycofania z działalności;
  • uzupełnij brakujące dokumenty i wyjaśnij rozbieżności przed zamknięciem roku.

W spółkach prowadzących księgi rachunkowe trzeba dodatkowo pamiętać o właściwych zasadach inwentaryzacji wynikających z ustawy o rachunkowości. Sama ewidencja podatkowa nie zastępuje wszystkich obowiązków bilansowych.

🍂 3. Remanent na 31 grudnia — także wtedy, gdy wynosi zero

To temat, który wraca jak bumerang. „Pani Doroto, ale ja nic nie mam na stanie!”. I właśnie dlatego warto ustalić, czy remanent wynosi zero, czy tylko nikt go jeszcze nie zrobił.

Podatnicy prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów mają obowiązek sporządzić spis z natury na koniec roku podatkowego. Obejmuje on m.in. towary handlowe, materiały, produkcję w toku i wyroby gotowe — stosownie do charakteru działalności. Jeśli nie ma składników podlegających spisowi, należy prawidłowo udokumentować remanent zerowy.

Dlaczego to takie ważne? Ponieważ różnica między remanentem początkowym i końcowym wpływa na rozliczenie dochodu w KPiR. Kwota zapisana na arkuszu spisu może zmienić wynik podatkowy za cały rok.

Przykład: przedsiębiorca kupił materiały, ale część z nich nie została zużyta do 31 grudnia. Nie można udawać, że wszystko „zniknęło” tylko dlatego, że faktury zakupowe zostały zaksięgowane. Trzeba sprawdzić stan i właściwie go wycenić.

To zagadnienie dotyczy przede wszystkim zasad KPiR; nie należy automatycznie przenosić tego samego obowiązku na każdego ryczałtowca. Nie myl też rocznego spisu dla podatku dochodowego z odrębnym spisem dla VAT sporządzanym w szczególnych sytuacjach, np. przy likwidacji działalności.

🍂 4. Składka zdrowotna — czy po rozliczeniu rocznym będzie dopłata?

Kolejna niespodzianka, której nikt nie zamawia, a która potrafi przyjść wiosną: dopłata składki zdrowotnej. Warto zacząć ją szacować już teraz.

Przedsiębiorcy opodatkowani według skali, podatkiem liniowym lub ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych co do zasady dokonują rocznego rozliczenia składki zdrowotnej. Porównuje się w nim kwotę należną za odpowiedni rok z kwotami rozliczonymi w trakcie roku.

Szczególnie uważnie powinni spojrzeć na liczby ryczałtowcy. W 2026 roku nadal istotne są progi przychodowe 60 000 zł i 300 000 zł. Przekroczenie progu w rozliczeniu rocznym może oznaczać konieczność dopłaty za wcześniejsze miesiące. Przy skali i podatku liniowym znaczenie mają natomiast zasady ustalenia rocznej podstawy od dochodu oraz składki minimalnej.

Co sprawdzić? Przewidywany przychód albo dochód roczny, miesięczne rozliczenia ZUS, ewentualne korekty oraz to, czy przekroczenie progu lub zmiana wyniku podatkowego nie wpłynie na roczną składkę. Rozliczenie za 2026 rok będzie następowało po zakończeniu odpowiedniego okresu, w dokumentach ZUS za kwiecień 2027 r. Im wcześniej oszacujesz wynik, tym mniejsze ryzyko zaskoczenia dopłatą.

🍂 5. Straty podatkowe z poprzednich lat — nie pozwól im przepaść

Czy firma miała stratę kilka lat temu? To jeszcze nie znaczy, że temat jest zamknięty. Stratę z danego źródła przychodów można co do zasady rozliczać w pięciu kolejnych latach podatkowych, na ustawowych zasadach.

Dla podatnika, którego rok podatkowy pokrywa się z kalendarzowym, 2026 rok jest ostatnim z pięciu lat na rozliczenie straty poniesionej w 2021 roku. Jeśli taka strata pozostała niewykorzystana, warto ją zweryfikować jeszcze przed sporządzeniem rozliczenia za 2026 rok.

Przepisy przewidują m.in. możliwość odliczania do 50% danej straty w poszczególnych latach albo jednorazowego odliczenia do 5 mln zł w jednym z pięciu lat, z dalszym rozliczeniem ewentualnej pozostałej kwoty według ustawowych zasad. Nie można też dowolnie mieszać źródeł przychodu.

Moja rada: przygotuj zestawienie strat z lat ubiegłych: rok powstania, pierwotna kwota, dotychczasowe odliczenia i pozostała część. Dopiero wtedy sprawdzaj, ile faktycznie można odliczyć w 2026 roku. W spółce, która ma rok podatkowy inny niż kalendarzowy, okres pięciu lat trzeba policzyć odpowiednio.

🍂 6. Ulga na złe długi — niezapłacona faktura to nie zawsze „tylko problem kontrahenta”

Na koniec temat, który potrafi boleć najbardziej: wystawiona faktura, wykazany przychód, naliczony podatek… i brak pieniędzy na koncie. Albo odwrotnie: koszt zaksięgowany, VAT odliczony, a faktura dostawcy nadal niezapłacona.

Przy uldze na złe długi istotny jest 90. dzień po terminie płatności, ale zasady nie są identyczne w VAT i podatkach dochodowych. W VAT wierzyciel może — po spełnieniu warunków ustawowych — skorygować podstawę opodatkowania i podatek należny. Z kolei dłużnik, który odliczył VAT z niezapłaconej faktury, może mieć obowiązek skorygowania VAT naliczonego.

W PIT i CIT również istnieją mechanizmy korekty dotyczące nieuregulowanych wierzytelności i zobowiązań z transakcji handlowych. Trzeba jednak osobno zweryfikować warunki, kwoty, terminy i to, czy płatność nastąpiła w całości czy w części.

  • przygotuj listę niezapłaconych faktur sprzedażowych i zakupowych;
  • sprawdź terminy płatności, a nie tylko daty wystawienia;
  • ustal, które należności i zobowiązania przekroczyły 90 dni;
  • sprawdź, czy odpowiednie korekty zostały już wykonane i czy późniejsze płatności zostały rozliczone.

Przy korekcie VAT po stronie sprzedawcy obowiązuje dodatkowo m.in. limit trzech lat liczonych od końca roku wystawienia faktury. Nie odkładaj weryfikacji starych należności bez końca.

✨ Mała lista kontrolna przed 31 grudnia 2026 r.

  • ✓ Ustal, czy i od kiedy dotyczą Cię obowiązki JPK dochodowego.
  • ✓ Uzgodnij ewidencję środków trwałych i wyjaśnij różnice.
  • ✓ Zaplanuj spis z natury na koniec roku, jeśli prowadzisz KPiR.
  • ✓ Oszacuj roczne rozliczenie składki zdrowotnej.
  • ✓ Sprawdź niewykorzystane straty, szczególnie stratę z 2021 r.
  • ✓ Przejrzyj rozrachunki i faktury niezapłacone ponad 90 dni.

Najważniejsze: nie każda z tych czynności dotyczy każdej firmy w identycznym zakresie. Inne zasady stosuje przedsiębiorca na ryczałcie, inne osoba prowadząca KPiR, a jeszcze inne spółka na pełnych księgach. Dlatego nie działaj „na skróty” — dopasuj listę do swojej formy opodatkowania i rodzaju ewidencji.

✦ Księgowe SOS podpowiada: jeśli choć przy jednym punkcie masz wątpliwość, warto wyjaśnić ją jeszcze przed końcem grudnia — zanim zacznie się gorący okres rozliczeń.

✦ Nie czekaj z porządkami do ostatniego dnia roku

Dobrego zamknięcia roku nie zaczyna się 31 grudnia — zaczyna się je trochę wcześniej. Wtedy jest jeszcze czas, żeby spokojnie sprawdzić dokumenty, policzyć podatki i wejść w 2027 rok bez zbędnego stresu. Czasem jeden telefon lub jedno sprawdzone zestawienie pozwalają uniknąć wielu późniejszych poprawek.

Jeśli chcesz upewnić się, że Twoja firma jest przygotowana do zamknięcia 2026 roku, zapraszam do kontaktu z Księgowym SOS. Księgowość po ludzku, bez chaosu i bez zgadywania. ✨

Dorota Zakrzewska
Family Company D.R. Zakrzewscy sp. z o.o. · Księgowe SOS


Źródła i podstawa informacji

Artykuł ma charakter informacyjny. Zastosowanie zasad do konkretnego podmiotu wymaga sprawdzenia jego sytuacji, formy opodatkowania i obowiązujących terminów.


Odkryj więcej z Księgowe SOS

Zapisz się, aby otrzymywać najnowsze wpisy na swój adres e-mail.